به گزارش آرمان آرا، سازمان سنجش آموزش کشور تاریخ برگزاری آزمون کاردانی ویژه دانشگاه ملی مهارت و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی- غیرانتفاعی سال ۱۴۰۵ برای رشته‌های باآزمون را اعلام کرد.

به دنبال انتشار اطلاعیه و دفترچه راهنمای ثبت‌نام و انتخاب رشته برنامه پذیرش کاردانی ویژه دانشگاه ملی مهارت و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی – غیرانتفاعی سال ۱۴۰۵ در تاریخ ۲۰ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵، آزمون آن دسته از مجموعه های ثبت نامی که پذیرش آنها با آزمون است در روز جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد.

وحید آرایی عضو و نماینده هیئت موسس انجمن علمی حکمرانی هوشمند ایران در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در جلسه مورخ ۱۴۰۵/۲/۲۰ کمیسیون انجمن های علمی ایران با تأسیس «انجمن حکمرانی هوشمند ایران» موافقت نمود.

وی عنوان کرد: با توجه به ضرورت تحول دیجیتال و نقش فناوری های نوین در ارتقای کارآمدی و پاسخگویی دولت ها و مشارکت شهروندان، این انجمن در راستای اسناد بالادستی و حاکمیتی کشور (از جمله؛ برنامه هفتم پیشرفت و سند توسعه دولت هوشمند) و با هدف ترویج، تقویت و گسترش دانش حکمرانی هوشمند، ارتقای فرهنگ و سواد حکمرانی داده و دیجیتال، مشارکت در تدوین سیاست ها و مقررات و ارائه مشاوره های راهبردی و سیاستی به حکمرانان و سیاستگذاران، شبکه سازی، تعامل و هم افزایی میان متخصصان و نهادهای حکمرانی، برگزاری رویدادهای علمی و تخصصی، تشکیل کارگروه های تخصصی برای ارائه خدمات و انجام فعالیت های پژوهشی، فناوری و نوآورانه در حوزه های مأموریتی ایجاد شده است.

نماینده و عضو هیأت موسس انجمن علمی حکمرانی هوشمند ایران اشاره کرد: اساتید برجسته حوزه های حکمرانی، مدیریت و مهندسی کشور آقایان دکتر؛ سیدمهدی الوانی (استادتمام دانشگاه علامه طباطبایی)، محمدصادق ضیایی (استادتمام دانشگاه تهران)، علی اصغر پورعزت (استادتمام دانشگاه تهران)، محمدابراهیم محمد پورزرندی (استادتمام دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی)، رضا واعظی (استادتمام دانشگاه علامه طباطبایی)، وحید آرایی (دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی)، مهدی غضنفری (استادتمام دانشگاه علم و صنعت ایران)، نورمحمد یعقوبی(استادتمام دانشگاه سیستان و بلوچستان)، حسن فارسیجانی (دانشیار دانشگاه شهید بهشتی)، عظیم زارعی (استادتمام دانشگاه سمنان) و خانم دکتر شهلا سهرابی (دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات)، اعضای هیأت موسس این انجمن می باشند.

دانشیار سیاستگذاری عمومی و رییس دانشکده مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی تأکید کرد: با توجه به برگزاری اولین کنفرانس ملی حکمرانی هوشمند در اسفند ماه سال ۱۴۰۳ که از سوی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی با مشارکت و همکاری دانشگاه تهران و تعدادی از دانشگاه های مهم کشور برگزار شد، بیش از ۲۰ نشست و پنل تخصصی در دستگاه های مهم حاکمیتی و وزارتخانه ها انجام گرفت و این نقطه شروعی بود بر اینکه استقرار نظام حکمرانی هوشمند در دستگاه های اداری کشور ضرورت دارد و بر این اساس تشکیل انجمن علمی حکمرانی هوشمند ایران در دستورکار قرار گرفت.

عضو و نماینده هیأت موسس انجمن علمی حکمرانی هوشمند ایران در پایان گفت: چشم انداز فعالیت های این انجمن به عنوان مرجعی تأثیرگذار در توسعه ظرفیت های انسانی و نهادی و پیشران نوآوری در عرصه حکمرانی هوشمند و نیز پشتیبان تصمیم گیری کشور بسیار حائز اهمیت است.

به گزارش آرمان آرا، ناباروری در ایران امروز فراتر از یک چالش پزشکی، به یک «مسئله پیچیده اجتماعی» تبدیل شده است که ابعاد آن با ساختار جمعیتی و روانی جامعه گره خورده است. آمارهای رسمی حکایت از وضعیتی تأمل‌برانگیز دارند؛ به‌طوری‌که طبق گفته معاون وزیر بهداشت، در حال حاضر بین ۳ تا ۵ میلیون زوج نابارور در کشور وجود دارند. این رقم نشان می‌دهد که ناباروری دیگر یک مسئله محدود و حاشیه‌ای نیست، بلکه مساله ای است که نیازمند سیاست‌گذاری کلان، توسعه زیرساخت‌های درمانی و به‌کارگیری ابزارهای هوشمند برای شناسایی و هدایت به‌موقع زوج‌هاست.

ناباروری؛ چالشی اجتماعی در مسیر فرزندآوری

در فضایی که زوج‌های جوان بالاخص در «مناطق کمتر برخوردار» با چالش‌هایی همچون تأخیر در تشخیص، پراکندگی مراکز تخصصی در سطح کشور، هزینه‌های سنگین درمانی و ناآگاهی از مسیر درست درمان مواجه‌اند، فناوری به یکی از حیاتی‌ترین ابزارهای کاهش این شکاف تبدیل شده است. امروزه از اپلیکیشن‌های سلامت و سامانه‌های هوشمند گرفته تا ویزیت‌های آنلاین و تحلیل داده‌های پزشکی، همگی در تلاش‌اند تا مسیر درمان را کوتاه‌تر، دسترسی را عادلانه‌تر و تجربه بیمار را از فرآیندی فرسایشی به مسیری کم‌هزینه‌تر و انسانی‌تر تبدیل کنند.

فناوری به دنبال راهی برای کوتاه‌تر کردن مسیر درمان ناباروری

در همین راستا، حمایت از طرح‌های نوآورانه در حوزه مقابله با ناباروری، به اولویتی در زیست بوم فناوری کشور تبدیل شده است. طرح نوآورانه و فناورانه «پرتو» که مورد حمایت مؤسسه دانش‌بنیان برکت قرار گرفته، نمونه‌ای بارز از این رویکرد جدید است. این طرح می‌کوشد با اتکا به فناوری و شبکه‌سازی میان پزشکان، یک مشکل گسترده را از سطح دغدغه‌ای فردی به یک «راه‌حل ساختاری» نزدیک کند. «پرتو» نشان داده است که فناوری اگر به‌درستی طراحی و اجرا شود، فراتر از یک ابزار دیجیتال، بخشی از پاسخ اجتماعی به بحران های مختلف اعم از حوزه سلامت و جمعیت خواهد بود.

نوآوری اجتماعی؛ از دغدغه فردی تا راه‌حل ساختاری

برای بسیاری از خانواده‌ها، مسیر فرزندآوری که با امید آغاز شده، گاهی به‌دلیل فاصله جغرافیایی میان «احساس مشکل» تا «دریافت درمان تخصصی»، به سردرگمی و فرسایش روانی ختم می‌شود. این فاصله در شهرهای کوچک و مناطق محروم، هم هزینه مادی سنگینی دارد و هم زمان طلایی باروری را هدر می‌دهد. در این نقطه است که راهکارهای نوآورانه به‌عنوان واسط عمل می‌کنند؛ سامانه‌هایی که هم آگاهی‌بخش هستند، هم غربالگری می‌کنند و هم با ارجاع هدفمند، بار مراجعات حضوری و غیرضروری را از دوش خانواده‌ها و نظام سلامت برمی‌دارند.

«پرتو»؛ اتصال هوشمند زوج‌ها به پزشکان و مراکز تخصصی

طرح «پرتو» با هدف هوشمندسازی تشخیص و درمان، زوج‌های در معرض خطر را شناسایی کرده و آن‌ها را مستقیماً به پزشکان و مراکز تخصصی متصل می‌کند. این اقدام نه تنها فشار مالی و زمانی را کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند به تقویت عدالت در دسترسی به خدمات سلامت کمک کند. این مدل از فعالیت نشان می‌دهد که در مواجهه با چالش‌های کلان جمعیت، فناوری زمانی به بالاترین سطح اثرگذاری می‌رسد که در خدمت «نوآوری اجتماعی» و حل مسائل واقعی و روزمره مردم قرار بگیرد.

زینب حسینی، مدیر طرح نوآورانه «پرتو» در گفت‌وگو با آرمان آرا، با تشریح جزئیات این طرح گفت: هدف اصلی پرتو، شناسایی زودهنگام زوج‌های در معرض ناباروری، کاهش سردرگمی بیماران، تسهیل دسترسی به پزشکان متخصص و کم‌کردن مراجعات غیرضروری حضوری به مراکز درمان ناباروری است.

حسینی درباره شکل‌گیری ایده این طرح اظهار کرد: دغدغه درمان ناباروری از جایی برای ما جدی شد که می‌دیدیم بسیاری از زوج‌ها یا از نابارور بودن خود آگاهی ندارند یا نمی‌دانند از کجا باید روند درمان را آغاز کنند. از سوی دیگر، به‌واسطه ارتباطاتی که در حوزه درمان ناباروری وجود داشت و ظرفیت‌هایی که در این مسیر فراهم بود، تصمیم گرفته شد راهکاری طراحی شود تا مسیر درمان برای زوج‌ها تسهیل شود. مجموعه ما ارتباط خوبی با پزشکان متخصص حوزه باروری و ناباروری و همچنین مراکز درمان ناباروری در سطح کشور دارد. بر همین اساس، اپلیکیشنی طراحی شد تا از طریق آن، افراد بتوانند وضعیت خود را ثبت کنند و در صورت نیاز، به مسیر درمانی مناسب هدایت شوند.

شناسایی زوج‌های در معرض ناباروری از طریق اپلیکیشن

مدیر طرح نوآورانه «پرتو» با اشاره به کارکرد این اپلیکیشن توضیح داد: افرادی که وارد اپلیکیشن می‌شوند، یا خودشان اعلام می‌کنند که با مشکل ناباروری مواجه هستند، یا از طریق علائم و اطلاعاتی که در سامانه ثبت می‌کنند، احتمال قرار داشتن آن‌ها در معرض این مشکل بررسی می‌شود. سامانه با تحلیل این داده‌ها، افراد در معرض خطر را شناسایی می‌کند و تلاش می‌شود پیش از آنکه زمان طلایی درمان از دست برود، زوج‌ها وارد مسیر درست پیگیری و درمان شوند. یکی از دلایل اصلی طراحی این اپلیکیشن این بود که ما مشاهده می‌کردیم زوج‌های زیادی هستند که بچه‌دار نمی‌شوند، اما نمی‌دانند در وضعیت ناباروری قرار دارند و باید اقدام پزشکی انجام دهند. برخی نیز اساساً نمی‌دانند باید به کجا مراجعه کنند و درمان را از چه نقطه‌ای شروع کنند.

توزیع نابرابر خدمات درمان ناباروری در کشور

حسینی یکی از مشکلات مهم در درمان ناباروری را نبود دسترسی عادلانه به خدمات تخصصی در همه مناطق کشور دانست و گفت: درمان ناباروری به‌صورت عادلانه در کشور توزیع نشده است. برای مثال ممکن است فردی در همدان زندگی کند و فقط به یک کلینیک زنان و زایمان یا خدمات اولیه دسترسی داشته باشد، اما اگر بخواهد درمان تخصصی‌تری مانند IVF انجام دهد، ناچار شود به تهران یا شهرهای برخوردار از مراکز تخصصی‌تر مراجعه کند. برخی زوج‌ها برای دریافت خدمات پیشرفته‌تر درمان ناباروری باید به شهرهایی مانند تهران، قم، شیراز یا دیگر شهرهایی که مراکز سطح بالاتر دارند سفر کنند. در نتیجه، فاصله جغرافیایی و هزینه‌های جانبی درمان برای آن‌ها به یک مانع جدی تبدیل می‌شود.

این فعال فناور با اشاره به سطح‌بندی خدمات درمان ناباروری در کشور گفت: درمان ناباروری در کشور در سطوح مختلف ارائه می‌شود. بسیاری از شهرستان‌ها ممکن است خدمات سطح اولیه را داشته باشند، اما برای اقدامات پیشرفته‌تر، زوج‌ها باید به شهرهای دورتر مراجعه کنند. این مسئله باعث می‌شود روند درمان برای بسیاری از خانواده‌ها طولانی، پرهزینه و فرسایشی شود.

ناآگاهی و تعویق درمان؛ دو مانع مهم در مسیر فرزندآوری

حسینی با بیان اینکه ناآگاهی از وضعیت ناباروری یکی از چالش‌های اصلی است، اظهار کرد: بعضی زوج‌ها اصلاً متوجه نمی‌شوند که باید برای مشکل خود اقدام پزشکی انجام دهند. از سوی دیگر، برخی زوج‌ها مراجعه به پزشک را پشت گوش می‌اندازند و تصور می‌کنند چند ماه تأخیر اهمیتی ندارد. بعضی افراد مدام می‌گویند «فعلاً دیر نمی‌شود»، «فعلاً نمی‌خواهیم بچه‌دار شویم»، «شش ماه دیگر اقدام می‌کنیم» یا «بعداً مراجعه می‌کنیم»، در حالی که همین تأخیرهای یک‌ماهه و چندماهه می‌تواند شانس باروری را به میزان زیادی کاهش دهد.

به گفته مدیر طرح پرتو، در برخی موارد همین تأخیر باعث می‌شود زوج‌ها دیگر نتوانند با درمان‌های ساده‌تر به نتیجه برسند و ناچار شوند وارد مسیر درمان‌های پیچیده‌تر، زمان‌برتر و پرهزینه‌تر شوند.

هزینه‌های سنگین رفت‌وآمد برای یک ویزیت ساده

حسینی در ادامه به دشواری‌های مراجعه حضوری زوج‌ها به مراکز تخصصی اشاره کرد و گفت: یکی از دغدغه‌های جدی ما این بود که بسیاری از افراد برای مراجعه به مراکز سطح سه یا مراکز تخصصی درمان ناباروری، حتی برای یک ویزیت معمولی، باید از شهرهای دور به تهران یا دیگر شهرهای برخوردار از مرکز تخصصی سفر کنند. فرض کنید فردی از زاهدان یا همدان بخواهد برای یک ویزیت ساده به تهران بیاید. این سفر فقط هزینه درمان نیست؛ هزینه رفت‌وآمد، اقامت، گرفتن مرخصی، هماهنگ‌کردن برنامه کاری و خانوادگی و حتی سپردن فرزند دیگر به اطرافیان را هم شامل می‌شود.

این فعال فناور افزود: این‌ها مسائلی بود که ما به‌صورت میدانی در مراکز درمان ناباروری می‌دیدیم. برخی خانواده‌ها برای پیگیری درمان، با شرایط دشواری مراجعه می‌کردند؛ حتی مواردی دیده می‌شد که افراد وسایل اقامت همراه داشتند یا در همان مرکز، روی صندلی و چرخ می‌خوابیدند. همین مشاهدات باعث شد به این فکر کنیم که باید بخشی از این رفت‌وآمدهای غیرضروری کاهش پیدا کند.

زوجین دیگر مجبور نیستند برای ویزیت به شهر دیگری سفر کنند

مدیر این طرح فناورانه گفت: هدف ما این بود که با استفاده از شبکه‌ای از پزشکان متخصص، امکان ویزیت اولیه یا بررسی وضعیت بیماران از راه دور فراهم شود. به این ترتیب، زوج‌ها مجبور نباشند برای هر مرحله از درمان به تهران یا شهری که مرکز تخصصی درمان ناباروری دارد مراجعه کنند. در این مدل، پزشکان می‌توانند بیماران را ویزیت کنند و نتیجه ویزیت یا اطلاعات موردنیاز را برای متخصص مربوطه ارسال کنند. در نهایت، زوج‌ها زمانی به مرکز درمانی مراجعه می‌کنند که واقعاً اقدام عملی، تخصصی یا درمان حضوری لازم باشد.

به گفته او، این روش می‌تواند رفت‌وآمدهای مکرر و هزینه‌های جانبی درمان را کاهش دهد و مسیر پیگیری درمان را برای زوج‌هایی که در شهرستان‌ها زندگی می‌کنند، ساده‌تر کند.

این نوآور اجتماعی درباره زمان آغاز فعالیت اپلیکیشن «پرتو» گفت: اپلیکیشن ما از حدود ۳ تا ۴ سال گذشته فعال بوده است. در ابتدا، اپلیکیشن قابلیت‌های معمول‌تری داشت، اما در حال حاضر بخش‌های جدیدی به آن اضافه شد تا بتوانیم به هدف اصلی خود، یعنی دسترسی بهتر به زوج‌های نابارور و شناسایی افراد در معرض خطر، نزدیک‌تر شویم. در نسخه‌های جدیدتر، تلاش کردیم با کمک هوش مصنوعی و برنامه‌هایی که برای اپلیکیشن طراحی شده، متوجه شویم آیا زوجی در معرض ناباروری قرار دارد یا خیر. بر اساس داده‌هایی که کاربر ثبت می‌کند، مسیر بعدی برای او مشخص می‌شود.

حدود ۱۰۰ هزار کاربر در اپلیکیشن هوشمند ناباروری

مدیر طرح «پرتو» در پاسخ به پرسشی درباره تعداد کاربران و میزان ارتباط بیماران با پزشکان گفت: در حال حاضر آمار دقیقی از تعداد افرادی که روند درمان کامل آن‌ها از طریق این سامانه انجام شده در اختیار ندارم، اما فکر می‌کنم حدود ۱۰۰ هزار نفر در اپلیکیشن ما حضور دارند. ما پزشکان را به کاربران معرفی می‌کنیم و بسته به نیاز بیمار، فرد به پزشک یا مرکز مناسب هدایت می‌شود. در واقع، یک شبکه و بانک ارتباطی از پزشکان و مراکز وجود دارد که بر اساس شرایط بیمار از آن استفاده می‌شود. روزانه حدود پنج نفر از طریق این سامانه به رویان معرفی می‌شوند. البته در سایر شهرها آمار متفاوت است و این موضوع به پراکندگی جغرافیایی، ظرفیت شهرها و مراکز درمان ناباروری بستگی دارد.

ارتباط با مراکز درمان ناباروری در شهرهای مختلف

این فعال فناور درباره شهرها و مراکز همکار گفت: ما با شهرها و مراکز مختلف در ارتباط هستیم؛ از جمله شهرهایی مانند اردبیل، زاهدان، مشهد، اصفهان، شیراز و شهرهایی که مراکز درمان ناباروری سطح بالاتر دارند.در برخی مراکز یا نزد برخی پزشکان، ظرفیت‌هایی برای مراجعه بیماران معرفی‌شده از سوی پرتو در نظر گرفته می‌شود. این ظرفیت‌ها بسته به مرکز، شهر و پزشک متفاوت است و بر اساس همان ظرفیت، بیماران نوبت‌دهی و هدایت می‌شوند.

حسینی درباره هزینه ویزیت نیز گفت: هزینه ویزیت‌های آنلاین بسته به پزشک، شهر و نوع خدمت متفاوت است و عدد دقیق واحدی نمی‌توان اعلام کرد، اما در مجموع، ویزیت آنلاین معمولاً از مراجعه حضوری ارزان‌تر است.

برگزیده‌شدن در رویداد نوآوری اجتماعی رعنا و آغاز همکاری حمایتی

حسینی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، درباره ارتباط طرح «پرتو» با مجموعه‌های حمایتی توضیح داد: ما در رویداد نوآوری اجتماعی رعنا ثبت‌نام کردیم. پس از طی مراحل مربوطه، در جلسه حضوری طرح را ارائه دادیم و در نهایت در این رویداد برگزیده شدیم و مورد حمایت موسسه دانش بنیان برکت قرار گرفتیم. پس از برگزیده‌شدن در رویداد، از طرح ما حمایت مالی شود. این حمایت در قالب همکاری برای کمک به زوج‌های ناباروری بود که از نظر مالی نیازمند حمایت هستند.

مدیر طرح پرتو ادامه داد: در این همکاری، قرار شد افرادی به ما معرفی شوند و ما مسیر درمانی آن‌ها را طراحی و ترسیم کنیم؛ یعنی مشخص کنیم باید به چه مرکزی مراجعه کنند، چه مراحلی را طی کنند و چگونه وارد روند درمان شوند.

معرفی زوج‌های نیازمند و هدایت آن‌ها به مراکز درمانی

این نوآور اجتماعی گفت: افرادی که معرفی می‌شوند، پس از بررسی، نوبت‌دهی و به مراکز مناسب هدایت می‌شوند. تعداد معرفی‌ها بسته به شرایط متفاوت است و ممکن است روزانه از یک تا پنج نفر متغیر باشد. زوج‌هایی که تأیید می‌شوند و نیاز مالی آن‌ها مورد تأیید قرار می‌گیرد، با شرایط متفاوت‌تری وارد روند درمان می‌شوند. ما نیز با استفاده از منابع حمایتی که در قالب همکاری دریافت کرده‌ایم، بخشی از مسیر درمانی این زوج‌ها را پیش می‌بریم. طبق قراردادی که در این زمینه داشتیم، قرار است با حمایت مالی انجام‌شده، تعدادی از افراد تحت درمان قرار گیرند و روند درمان آن‌ها پیگیری شود.

سه زوج درمان شدند؛ هزار نفر در فهرست زوجین نابارور

حسینی در پاسخ به این پرسش که تاکنون چند نفر از طریق این قرارداد درمان شده‌اند یا در فرآیند درمان قرار گرفته‌اند، گفت: این همکاری و قرارداد اخیراً وارد مرحله اجرا شده و زمان زیادی از آن نمی‌گذرد. با این حال، تاکنون سه نفر درمان شده‌اند و تعدادی دیگر نیز در مراحل بعدی و ثانویه درمان قرار دارند. همچنین یک فهرست حدود ۱۰۰۰ نفره از افراد به ما معرفی شده است. این افراد به‌صورت روزانه بررسی و به مراکز مختلف معرفی می‌شوند تا روند درمان آن‌ها آغاز یا پیگیری شود.

چشم‌انداز طرح نوآورانه پرتو؛ کاهش نرخ ناباروری در ایران

این فعال فناور با تأکید بر اینکه پیشگیری از ناباروری از خود درمان مهم‌تر است، گفت: نکته مهم این است که زوج‌ها فقط زمانی به ناباروری توجه نکنند که با مشکل مواجه شده‌اند. باید از سنین پایین‌تر، حتی پیش از ازدواج، آموزش‌ها و مراقبت‌های لازم درباره سلامت باروری جدی گرفته شود. سبک زندگی امروز، آلودگی هوا، عوامل محیطی و برخی رفتارهای روزمره می‌توانند بر باروری اثرگذار باشند. به همین دلیل، آگاهی‌بخشی و اصلاح سبک زندگی نقش مهمی در کاهش موارد ناباروری دارد.

مدیر طرح «پرتو» گفت: چشم‌انداز ما این است که در سال‌های آینده بتوانیم با آگاهی‌بخشی، مراقبت از سلامت زنان و تسهیل دسترسی به خدمات تخصصی، نرخ ناباروری در ایران را تا حد امکان کاهش دهیم و آن را به پایین‌ترین میزان ممکن در سطح جهان نزدیک کنیم.

به گزارش آرمان آرا به نقل از وزارت بهداشت، دکتر محمد جلیلی رییس مرکز جذب و امور اعضای هیأت علمی و نخبگان معاونت آموزشی وزارت بهداشت، با اشاره به مباحث مطرح‌شده در هفته‌های اخیر درباره افزایش حقوق اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها اظهار داشت: اگر نقش دانشگاه در توسعه پایدار کشور و جایگاه اعضای هیأت علمی در تربیت نیروی انسانی متخصص به‌درستی مورد توجه قرار گیرد، روشن خواهد شد که بهبود وضعیت معیشتی استادان نه‌تنها اقدامی منطقی، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای حفظ کیفیت نظام آموزش عالی است.

وی افزود: عضو هیأت علمی صرفاً یک مدرس نیست، بلکه هم‌زمان نقش پژوهشگر، تولیدکننده دانش، تربیت‌کننده نیروی متخصص، مشاور علمی و در بسیاری از موارد مدیر و مجری پروژه‌های مهم ملی را بر عهده دارد. کیفیت آموزش پزشکان، مهندسان، معلمان، مدیران و سایر متخصصان کشور به‌طور مستقیم با توانمندی، انگیزه و شرایط حرفه‌ای اعضای هیأت علمی گره خورده است.

رئیس مرکز جذب و امور اعضای هیئت علمی و نخبگان وزارت بهداشت تصریح کرد: تضعیف وضعیت اقتصادی استادان دانشگاه در نهایت می‌تواند به کاهش کیفیت آموزش، افت فعالیت‌های پژوهشی و تشدید روند مهاجرت نخبگان منجر شود؛ موضوعی که آثار آن در بلندمدت بر توسعه کشور قابل مشاهده خواهد بود.

استاد گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به مسیر دشوار و طولانی ورود به حرفه هیأت علمی خاطرنشان کرد: دستیابی به مرتبه عضویت هیأت علمی مستلزم سال‌ها تحصیل، پژوهش و رقابت علمی است. بسیاری از اعضای هیأت علمی تا اواخر دهه سوم یا حتی چهارم زندگی به ثبات شغلی دست نمی‌یابند و بخش قابل توجهی از عمر خود را صرف کسب دانش و مهارت‌های تخصصی می‌کنند. این در حالی است که افراد با همین سطح از تحصیلات و توانمندی، در بسیاری از موارد می‌توانند در بخش خصوصی یا خارج از کشور از فرصت‌های درآمدی به‌مراتب بالاتری برخوردار شوند.

وی ادامه داد: چنانچه فاصله درآمدی میان فعالیت دانشگاهی و سایر فرصت‌های شغلی بیش از حد افزایش یابد، دانشگاه‌ها به تدریج توان جذب و نگهداشت نیروهای توانمند و نخبه را از دست خواهند داد؛ مسئله‌ای که می‌تواند آینده علمی کشور را با چالش‌های جدی مواجه کند.

رئیس مرکز جذب و امور اعضای هیأت علمی و نخبگان وزارت بهداشت با بیان اینکه اعضای هیأت علمی سهم اندکی از جمعیت شاغلان کشور را تشکیل می‌دهند، اظهار داشت: بهبود حقوق این قشر، برخلاف برخی بخش‌های گسترده دولتی، بار مالی گسترده‌ای ایجاد نمی‌کند، اما آثار آن بر ارتقای کیفیت علمی، توسعه فناوری و تربیت سرمایه انسانی بسیار قابل توجه است. در واقع، هزینه‌کرد برای دانشگاه و نیروی علمی، سرمایه‌گذاری برای آینده کشور محسوب می‌شود.

جلیلی همچنین با اشاره به وضعیت اعضای هیأت علمی در کشورهای مختلف گفت: بررسی نظام‌های آموزش عالی در کشورهای توسعه‌یافته و حتی کشورهایی که با محدودیت‌های اقتصادی مواجه هستند نشان می‌دهد که جایگاه درآمدی اعضای هیأت علمی معمولاً در میان ۵ تا ۲۰ درصد بالای جامعه قرار دارد. این رویکرد ناشی از درک اهمیت نقش دانشگاه در توسعه ملی و حفظ سرمایه‌های انسانی است.

وی افزود: این در حالی است که برآوردها نشان می‌دهد جایگاه درآمدی اعضای هیأت علمی در ایران فاصله قابل توجهی با این استانداردها دارد. همچنین بسیاری از پرداخت‌های جانبی که در سایر مشاغل دولتی و عمومی تحت عناوینی نظیر اضافه‌کار و مزایای مشابه وجود دارد، برای اعضای هیأت علمی تعریف نشده و دریافتی آنان عمدتاً محدود به حقوق مستمر درج‌شده در احکام کارگزینی است.

رییس مرکز جذب و امور اعضای هیأت علمی و نخبگان وزارت بهداشت با اشاره به شرایط استخدام اعضای هیأت علمی در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور اظهار داشت: تا زمستان سال گذشته، یک فرد دارای مدرک دکترای تخصصی (PhD) یا متخصص و فوق‌تخصص که به‌عنوان استادیار در دانشگاه‌های علوم پزشکی استخدام می‌شد، در قبال ۵۴ ساعت فعالیت هفتگی و با محدودیت‌های قانونی برای اشتغال در بخش خصوصی، دریافتی کمتر از ۲۵ میلیون تومان داشت؛ رقمی که در مقایسه با حجم مسؤولیت‌ها، تخصص و اهمیت مأموریت‌های آموزشی و پژوهشی بسیار محدود ارزیابی می‌شود.

وی در پایان تأکید کرد: انتظار انجام کامل و اثربخش تمامی وظایف آموزشی، پژوهشی، فناورانه، فرهنگی، اجرایی، درمانی و اجتماعی اعضای هیأت علمی بدون تأمین حداقل‌های معیشتی و ایجاد انگیزه‌های حرفه‌ای، انتظاری واقع‌بینانه نیست. حمایت از استادان دانشگاه در حقیقت حمایت از آینده علمی، سلامت، فناوری و توسعه کشور است.

به گزارش آرمان آرا به نقل از دانشگاه علامه طباطبائی، سیدعلی حسینی، مدیر مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی با اعلام این خبر اظهار کرد: نشریه «متن‌پژوهی ادبی» نخستین و تنها نشریه فارسی‌زبان تخصصی کشور در حوزه متون کهن و معاصر ادبیات فارسی است که موفق به کسب نمایه اسکوپوس شده است.

وی با اشاره به فرایند ارزیابی این نشریه افزود: این مجله با سردبیری و مدیرمسئولی عباسعلی وفائی، استاد تمام دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی دانشگاه، پس از طی فرایند چندماهه داوری و ارزیابی هیئت مشورتی و انتخاب محتوای اسکوپوس، توانست تمامی معیارهای کیفی این پایگاه بین‌المللی را احراز کرده و به جمع نشریات معتبر نمایه‌شده در اسکوپوس بپیوندد.

حسینی این موفقیت را دستاوردی مهم برای دانشگاه و جامعه علمی کشور دانست و تصریح کرد: نمایه‌شدن نشریه «متن‌پژوهی ادبی» در اسکوپوس، جایگاه ادبیات فارسی و اعتبار علمی دانشگاه علامه طباطبائی را در نقشه جهانی دانش ارتقا داده است.

وی با قدردانی از تلاش‌های سردبیر، مدیر داخلی، اعضای هیئت تحریریه، داوران و نویسندگان نشریه تأکید کرد: این موفقیت نشان می‌دهد پژوهش‌های فارسی‌زبان توان رقابت در بالاترین سطوح علمی بین‌المللی را دارند.

مدیر مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه در ادامه با اشاره به سیاست‌های کلان این مرکز گفت: بین‌المللی‌سازی تمامی نشریات تحت پوشش، از راهبردهای اصلی مرکز است و نمایه‌سازی “متن‌پژوهی ادبی” در اسکوپوس، گامی مؤثر و الهام‌بخش برای سایر نشریات فارسی‌زبان دانشگاه به شمار می‌آید.

وی در پایان با اشاره به اعلام تیم ارزیابی اسکوپوس خاطرنشان کرد: پوشش این نشریه در اسکوپوس از شماره‌های منتشرشده ابتدای سال ۲۰۲۲ آغاز می‌شود؛ به این معنا که تمامی مقالات منتشرشده از سال ۲۰۲۲ به بعد در این پایگاه قابل نمایه‌سازی و بازیابی است. امید است این روند، موجب افزایش استنادها، ارتقای شاخص‌های علمی و جذب مقالات بین‌المللی در حوزه ادبیات فارسی شود.

گفتنی است، اسکوپوس یکی از معتبرترین پایگاه‌های نمایه‌سازی علمی در جهان است که توسط انتشارات الزویر ایجاد شده و با معیارهای سخت‌گیرانه‌ای به ارزیابی و پذیرش نشریات می‌پردازد. عضویت در این پایگاه، نشانه‌ای از اعتبار و کیفیت علمی نشریه است و در بسیاری از ارزیابی‌ها برای سنجش رشد شاخص‌های علمی کشورها و دانشگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به گزارش آرمان آرا، مدیریت خدمات آموزشی دانشگاه شهید بهشتی در اطلاعیه‌ای از تغییر در تقویم امتحانات پایان نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ خبر داد.

بر اساس این گزارش، با توجه به مصوبه هیئت رئیسه دانشگاه و با عنایت به آغاز امتحانات پایان‌ترم از روز شنبه ۱۳ تیرماه ۱۴۰۵، به دلیل تداخل زمانی با برگزاری آزمون سراسری مقطع کارشناسی‌ارشد ناپیوسته سال ۱۴۰۵، تمهیدات جدیدی برای برگزاری امتحانات اتخاذ شد.

طبق تصمیم اتخاذ شده، تمامی امتحانات پایان‌ترم که پیش‌تر برای روز پنج‌شنبه مورخ ۱۸ تیرماه ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده بود، لغو و به روز شنبه مورخ ۲۷ تیرماه ۱۴۰۵ منتقل گردید.

از تمامی دانشجویان تقاضا می‌شود ضمن برنامه‌ریزی دقیق، به اطلاعیه‌های بعدی دانشگاه در این زمینه توجه داشته باشند.

به گزارش آرمان آرا به نقل از جهاددانشگاهی، نشست تخصصی بررسی نقش «نهادهای علمی و تاب‌آوری اجتماعی در دوران پس از جنگ» با سخنرانی علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی و محمدرضا واعظ مهدوی مدیرعامل بنیاد همدلان آینده‌نگر ایران، در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی برگزار شد.

منتظری در سخنانی با محوریت نقش نهادهای علمی در بازسازی ایران پس از جنگ اظهار کرد: اکنون باید به این پرسش پاسخ دهیم که در دوره پس از جنگ چه مسیری را باید طی کنیم و نهادهای علمی، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی چه نقشی در ترسیم و پیمودن این مسیر بر عهده دارند.

وی با اشاره به اینکه برای این موضوع سه سطح نقش کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت در نظر گرفته است، افزود: وارد مرحله جدیدی شده‌ایم که ضروری است درباره وظایف و مسئولیت‌های نهادهای علمی در این دوره گفت‌وگو و تبادل نظر صورت گیرد.

ضرورت بازخوانی تجربه پس از جنگ تحمیلی

منتظری با بیان اینکه ما یک تجربه ارزشمند از دوران پس از جنگ تحمیلی هشت‌ساله در اختیار داریم که می‌توانیم از آن درس‌های مهمی بگیریم، ادامه داد: نخستین گام آن است که به‌صورت جدی بازخوانی کنیم پس از پایان جنگ تحمیلی چه اتفاقاتی در کشور رخ داد و آن تحولات چه پیامدهایی به همراه داشت.

وی افزود: به نظر می‌رسد برخی سیاست‌های پس از جنگ به‌تدریج زمینه‌ساز شکل‌گیری شکاف‌های اجتماعی و بی‌عدالتی‌هایی شد که با آرمان‌های انقلاب اسلامی همخوانی نداشت. از این رو، نهادهای علمی باید با مطالعه تجربه‌های گذشته و ارائه راهکارهای علمی، مانع تکرار چنین روندهایی شوند.

نهادهای علمی باید مطالبات اجتماعی را در مسیر درست هدایت کنند

رئیس جهاددانشگاهی با اشاره به شرایط اجتماعی پس از پایان جنگ اظهار کرد: معمولاً پس از فروکش کردن هیجانات ناشی از جنگ و بحران، مطالبات اجتماعی و مسائل معیشتی بار دیگر برجسته می‌شود. در چنین شرایطی، نهادهای علمی و دانشگاهی باید با تبیین واقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی، از شکل‌گیری تصمیم‌های هیجانی جلوگیری کرده و مطالبات عمومی را در مسیر صحیح هدایت کنند.

وی نقش علوم انسانی، جامعه‌شناسی، علوم سیاسی و اقتصاد را در این زمینه تعیین‌کننده دانست و افزود: بسیاری از مردم تنها پیامدهای اقتصادی را مشاهده می‌کنند، در حالی که جامعه علمی وظیفه دارد زمینه‌ها و واقعیت‌های موجود را برای افکار عمومی تبیین کند.

منتظری تأکید کرد: نهادهای علمی نباید به مطالبات اجتماعی دامن بزنند، بلکه باید آن‌ها را در مسیر درست هدایت کنند تا جامعه بتواند با آگاهی و درک واقع‌بینانه نسبت به شرایط کشور تصمیم‌گیری کند.

حفظ و تقویت انسجام اجتماعی؛ مأموریتی مهم برای نهادهای علمی

وی یکی دیگر از وظایف کوتاه‌مدت نهادهای علمی را حفظ و تقویت انسجام اجتماعی دانست و گفت: مقاومت در برابر تجاوز خارجی، سرمایه ارزشمندی از همبستگی ملی ایجاد کرده که باید از آن صیانت شود.

رئیس جهاددانشگاهی افزود: مردم ایران، نیروهای مسلح و مجموعه نظام اجرایی کشور در برابر تجاوز ایستادگی کردند و همین مسئله زمینه‌ساز شکل‌گیری وحدت و انسجام میان اقشار مختلف جامعه شد. این سرمایه اجتماعی ارزشمند باید حفظ شود و نهادهای علمی در این زمینه مسئولیت مهمی بر عهده دارند.

وی با اشاره به تشکیل اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی در این نهاد اظهار کرد: دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و مراکز علمی باید به‌صورت فعال در این حوزه ورود کنند. اصلاح و جهت‌دهی مطالبات اجتماعی و حفظ انسجام ملی از مهم‌ترین اولویت‌های دوره پس از جنگ خواهد بود.

منتظری با اشاره به مسئولیت دانشگاهیان و نخبگان در شرایط پس از جنگ گفت: نخبگان و مراکز علمی باید در جهت تقویت روحیه ملی و سرمایه اجتماعی حرکت کنند و از دامن زدن به اختلافات و تضعیف اراده عمومی برای دفاع از منافع ملی پرهیز کنند.

اقتدار علمی و اقتدار دفاعی؛ دو رکن ایران قوی

رئیس جهاددانشگاهی درباره نقش میان‌مدت نهادهای علمی و دانشگاهی گفت: اقتدار علمی و اقتدار دفاعی دو مؤلفه اساسی برای شکل‌گیری ایران قوی هستند و هر دو بر پایه پژوهش، فناوری و نوآوری استوارند.

وی با تأکید بر نقش فناوری در تحولات جنگ‌های نوین افزود: تحولات اخیر نشان داد که امنیت و توان دفاعی کشور بدون اتکا به پژوهش، فناوری و نوآوری پایدار نخواهد بود و دانشگاه‌ها و نهادهای علمی باید به مسئله اقتدار علمی کشور توجه ویژه داشته باشند.

کاهش سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی نگران‌کننده است

منتظری با اشاره به وضعیت اعتبارات پژوهشی کشور گفت: در اسناد توسعه‌ای پیش‌بینی شده بود سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی به حدود چهار درصد برسد، اما این رقم اکنون به حدود دو تا سه‌دهم درصد کاهش یافته است که برای نظام علمی و پژوهشی کشور نگران‌کننده است.

وی افزود: در کنار توجه به مسائل معیشتی مردم، نباید از پژوهش و فناوری غفلت کرد؛ زیرا بی‌توجهی به این حوزه‌ها می‌تواند در آینده هزینه‌های سنگین‌تری برای کشور به همراه داشته باشد.

هوش مصنوعی و کوانتوم؛ اولویت‌های راهبردی آینده

رئیس جهاددانشگاهی با تأکید بر اهمیت فناوری‌های نوظهور گفت: اقتدار علمی کشور در گرو حضور فعال در حوزه‌های راهبردی آینده است و توجه به فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی و فناوری‌های کوانتومی باید به یکی از اولویت‌های اصلی کشور تبدیل شود.

وی افزود: آینده اقتدار علمی و فناورانه کشور تا حد زیادی به موفقیت در این حوزه‌ها وابسته است و جهاددانشگاهی نیز برنامه‌هایی را در این زمینه دنبال می‌کند.

نهادهای علمی برای جذب نیروهای جوان به شجاعت سازمانی نیاز دارند

در سطح برنامه ریزی بلندمدت دکتر منتظری با اشاره به برخی محدودیت‌های موجود در جذب نیروهای متخصص گفت: نهادهای علمی برای پیشبرد مأموریت‌های خود نیازمند بهره‌گیری از ظرفیت جوانان مستعد و فراهم کردن زمینه حضور نسل جدید هستند.

وی افزود: بسیاری از تحولات بزرگ علمی و فناورانه توسط جوانانی رقم خورده که فرصت بروز توانایی‌های خود را پیدا کرده‌اند و باید زمینه حضور و نقش‌آفرینی آنان بیش از پیش فراهم شود.

میدان دادن به نسل جوان؛ شرط تداوم پیشرفت علمی

رئیس جهاددانشگاهی جوان‌گرایی را از الزامات پیشرفت علمی کشور دانست و گفت: دانشگاه‌ها و مراکز علمی باید با ایجاد فرصت برای نسل جوان و پیوند میان تجربه و جوانی، زمینه بروز استعدادها و تداوم پیشرفت علمی کشور را فراهم کنند. نهادهای علمی باید ضمن پاسخگویی به نیازهای امروز کشور، زمینه تقویت اقتدار علمی، توسعه فناوری‌های راهبردی، تربیت نیروی انسانی جوان و حفظ سرمایه اجتماعی را برای آینده فراهم کنند. آینده کشور در گرو همین سرمایه‌گذاری‌های علمی و انسانی خواهد بود.

به گزارش آرمان آرا به نقل از شورای عالی انقلاب فرهنگی، در ادامه سلسله‌دیدارهای «جمعه با هنرمندان»، هشتمین نشست این مجموعه با حضور حجت الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در منزل استاد سید عبدالمجید کیانی، نوازنده پیشکسوت سنتور و دارنده نشان درجه یک هنری، برگزار شد. در این دیدار که با همراهی استاد تینوش بهرامی‌نژاد نوازنده سه‌تار و دارنده نشان درجه یک هنری احسان یارزاده رئیس دانشگاه استاد فرشچیان انجام شد، راهکارهای ارتقای موسیقی اصیل ایرانی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

خسروپناه در این نشست ضمن تکریم جایگاه هنری استاد کیانی، بر ضرورت صیانت از اصالت‌های موسیقی ایرانی و نقش حیاتی پیشکسوتان این حوزه در انتقال تجربیات و دانش عملی به نسل جوان تأکید کرد.

در ادامه این دیدار، مقرر شد اقدامات حمایتی از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی در دستور کار قرار گیرد که برخی از آنها به شرح ذیل است:

حمایت از تألیف و خرید کتب «شناخت هنر موسیقی»،

تدوین «دانشنامه مرجع موسیقی دستگاهی و سنتی» با حمایت شورا و توسط دانشگاه استاد فرشچیان و مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی،

برگزاری کارگاه‌های «موسیقی‌پژوهی» با تأکید بر متون ادبی و فاخر (نظامی گنجوی، مثنوی و…) به شیوه استاد-شاگردی توسط استاد کیانی در دانشگاه استاد فرشچیان،

حمایت از راه‌اندازی رشته «موسیقی ردیف دستگاهی» به شیوه استاد-شاگردی در دانشگاه استاد فرشچیان.

مروری بر سوابق استاد سید عبدالمجید کیانی

سید عبدالمجید کیانی (متولد ۱۳۲۰)، از اساتید برجسته موسیقی سنتی، نوازنده چیره‌دست سنتور و پژوهشگر این حوزه است. وی پس از گذراندن دوره‌های تخصصی ردیف نزد اساتیدی چون داریوش صفوت و منوچهر صادقی، تحصیلات خود را در رشته قوم‌شناسی موسیقی در دانشگاه سوربن فرانسه تکمیل کرد.

استاد کیانی از سال ۱۳۵۸ با بازگشت به کشور، فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی خود را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران پی گرفت. از جمله سوابق اجرایی و علمی وی می‌توان به مدیریت گروه موسیقی دانشکده هنرهای زیبا، مدیریت مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران، ریاست گروه موسیقی فرهنگستان هنر و عضویت در شورای عالی یونسکو در ایران اشاره کرد.

وی همچنین آثار پژوهشی متعددی تألیف کرده است که از آن جمله می‌توان به کتاب‌های «هفت دستگاه موسیقی ایران»، «ردیف میرزا عبدالله برای سنتور» و «چگونگی پژوهش در موسیقی ایران» اشاره کرد.

گفتنی است سلسله‌دیدارهای «جمعه با هنرمندان» با هدف تقویت تعامل میان نهادهای سیاست‌گذار و جامعه هنری کشور، به همت دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و دانشگاه استاد فرشچیان دنبال می‌شود.

به گزارش آرمان آرا، محمدرضا هرمزی‌نژاد در نشست خبری امروز، ۱۱ خردادماه که در بنیاد ملی علم ایران برگزار شد، در تشریح جزئیات این طرح اظهار کرد: موضوع برنامه جهش از جایی آغاز شد که کاهش نسبتاً شدید جایگاه ایران در بروندادهای علمی طی چند سال اخیر، به‌طور ملموس احساس شد. اگرچه ممکن است رتبه‌ها در نظام‌های مختلف ارزیابی مانند سایماگو یا سایر پایگاه‌ها متفاوت باشد، اما در مجموع، روند تولیدات علمی کشور در سال‌های اخیر نزولی بوده است.

کاهش برونداد علمی، نتیجه فشار مالی بر دانشگاه‌ها

وی افزود: طبیعی است که در چنین شرایطی باید نهادی در کشور برای این مسئله چاره‌اندیشی می‌کرد. ما خود از بدنه دانشگاه هستیم و به‌خوبی می‌دانیم دانشگاه‌ها تا چه اندازه تحت فشار قرار دارند. بخش عمده بودجه عمومی دانشگاه‌ها صرف حقوق و دستمزد می‌شود و عملاً بودجه عملیاتی قابل توجهی برای پژوهش باقی نمی‌ماند. بنابراین افت در شاخص‌های علمی و بروندادهای پژوهشی، در چنین شرایطی دور از انتظار نبود.

رئیس بنیاد ملی علم ایران ادامه داد: با تدبیر دکتر افشین و همراهی ریاست جمهوری، مقرر شد از محل منابع مربوط به توسعه علم، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان، یک همت به دانشگاه‌هایی اختصاص یابد که سهم بیشتری در تولید علم و ارجاعات علمی دارند. این مأموریت به بنیاد ملی علم ایران واگذار شد تا سازوکار شناسایی مؤسسات هدف و نحوه حمایت از آن‌ها طراحی شود.

انتخاب ۲۰ دانشگاه برتر با اتکا به رتبه‌بندی ISC

هرمزی‌نژاد با اشاره به نحوه انتخاب دانشگاه‌های مشمول این برنامه گفت: به این جمع‌بندی رسیدیم که اتکا صرف به رتبه‌بندی‌های بین‌المللی مانند تایمز، QS یا شانگهای ممکن است جامعیت لازم را نداشته باشد و برخی دانشگاه‌های دارای عملکرد خوب در آن‌ها بازتاب نیابند. از این رو، از رتبه‌بندی داخلی و معتبر ISC استفاده کردیم.

وی افزود: بر همین اساس، ۲۰ دانشگاه برتر کشور در رتبه‌بندی ISC به‌عنوان جامعه هدف این برنامه انتخاب شدند. بررسی‌ها نشان داد حدود ۸۰ درصد بروندادهای علمی کشور در پنج سال اخیر توسط همین ۲۰ دانشگاه تولید شده است.

او تأکید کرد: در ادامه، این سازوکار با حضور معاونان پژوهشی وزارت علوم و وزارت بهداشت در دفتر دکتر افشین مطرح شد و هر دو معاونت، این مدل را تأیید کردند. اکنون نیز هر دو معاون پژوهشی در کمیته نظارت و راهبری این برنامه حضور دارند و در هدایت آن مشارکت می‌کنند.

تخصیص ۳۰ تا ۷۲ میلیارد تومان به دانشگاه‌ها

رئیس بنیاد ملی علم ایران درباره میزان حمایت‌ها گفت: بر اساس رتبه و میزان خروجی دانشگاه‌ها، بین ۳۰ تا ۷۲ میلیارد تومان اعتبار پژوهشی به هر دانشگاه تخصیص داده شده است. این مبالغ در برخی موارد معادل بودجه پژوهشی دانشگاه‌ها یا بخش قابل توجهی از آن است و می‌تواند یک تکانه جدی در برنامه‌های پژوهشی آن‌ها ایجاد کند.

وی با تأکید بر اهمیت راهبردی سرمایه‌گذاری در پژوهش اظهار کرد: تحولات و جنگ‌های امروز نشان داده‌اند که جنگ، جنگ فناوری است و فناوری نیز از پژوهش آغاز می‌شود؛ پژوهشی که نقطه شروع آن دانشگاه است. اگر دانشگاه‌ها به‌طور ویژه در حوزه پژوهش‌های بنیادی حمایت نشوند، در فناوری عقب خواهیم ماند و این عقب‌ماندگی در آینده هزینه‌ساز خواهد شد.

تمرکز طرح جهش بر کیفیت، نه صرفاً کمیت

هرمزی‌نژاد در ادامه با بیان اینکه هدف این برنامه صرفاً افزایش تعداد مقالات نیست، گفت: در طرح جهش، بیش از آنکه کمیت برای ما مهم باشد، کیفیت بروندادهای علمی در اولویت قرار دارد. البته تعداد تولیدات علمی نیز مورد توجه خواهد بود، اما شاخص‌های اصلی برنامه، کیفیت‌محور طراحی شده‌اند.

وی توضیح داد: شاخص‌هایی که دانشگاه‌ها باید در پایان برنامه درباره آن‌ها گزارش ارائه دهند، همسو با اسناد بالادستی علم و فناوری کشور تدوین شده است. از جمله این شاخص‌ها می‌توان به مقالات جریان‌ساز، مقالات یک و ۱۰ درصد برتر، مقالات Q1، نسبت مقالات به اعضای هیئت علمی، همکاری با پژوهشگران خارجی، ارجاعات تخصصی، انتشار کتب علمی در ناشران معتبر و همچنین افزایش سهم بودجه پژوهشی در بودجه عمومی دانشگاه‌ها اشاره کرد.

شرط بنیاد علم برای پرداخت اعتبار: مشارکت مالی دانشگاه‌ها

وی با اشاره به شیوه تخصیص این اعتبار گفت: به دانشگاه‌ها اعلام کردیم که این اعتبار از مسیر معاونت علمی و بنیاد ملی علم ایران پرداخت می‌شود، اما انتظار داریم خود دانشگاه‌ها نیز از محل بودجه پژوهشی‌شان این منابع را تقویت کنند تا قدرت اجرایی برنامه افزایش یابد.

او افزود: در گام نخست، ۴۰ درصد از این بودجه به دانشگاه‌ها پرداخت می‌شود تا برنامه‌های خود را آغاز کنند. پس از آنکه دانشگاه به ۳۰ درصد پیشرفت رسید و گزارش آن در کمیته نظارت و راهبری تأیید شد، ۴۰ درصد دوم نیز پرداخت خواهد شد.

نخستین برنامه مؤسسه‌محور بنیاد ملی علم ایران

رئیس بنیاد ملی علم ایران با بیان اینکه «طرح جهش» از نظر ساختاری نیز برنامه‌ای تازه در بنیاد محسوب می‌شود، گفت: این نخستین برنامه مؤسسه‌محور بنیاد ملی علم ایران است. تاکنون بنیاد عمدتاً با پژوهشگران، اعضای هیئت علمی، دانشجویان دکتری و پژوهشگران پسادکتری در ارتباط بوده و حمایت‌ها به‌صورت فردمحور انجام می‌شد، اما در این طرح، اعتبار پژوهشی مستقیماً به خود دانشگاه‌ها پرداخت می‌شود.

وی افزود: دانشگاه‌ها در این طرح اختیار دارند متناسب با مزیت‌ها، توانمندی‌ها و اولویت‌های خود برای ارتقای جایگاه علمی‌شان برنامه‌ریزی کنند. طبیعی است که برنامه یک دانشگاه علوم پزشکی با یک دانشگاه صنعتی برای بهبود بروندادهای علمی یکسان نباشد. از همین رو، تصمیم‌گیری درباره نحوه هزینه‌کرد اعتبارات در چارچوب شاخص‌های مصوب، به خود دانشگاه‌ها واگذار شده است.

تأکید بر فناوری‌های راهبردی و پیشرو

هرمزی‌نژاد همچنین گفت: به دانشگاه‌ها تأکید کرده‌ایم که بخشی از این منابع را به فناوری‌های راهبردی و پیشرو اختصاص دهند تا ارتباط میان پژوهش‌های بنیادی و حوزه فناوری نیز تقویت شود.

فهرست دانشگاه‌های مشمول طرح جهش

وی در ادامه اسامی دانشگاه‌های مشمول این برنامه را اعلام کرد و گفت: در بخش دانشگاه‌های وابسته به وزارت علوم، ۱۱ دانشگاه شامل دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تبریز، دانشگاه شیراز و دانشگاه خواجه‌نصیرالدین طوسی در این طرح قرار دارند.

او افزود: در بخش دانشگاه‌های علوم پزشکی نیز ۹ دانشگاه شامل دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و دانشگاه علوم پزشکی کرمان مورد حمایت قرار می‌گیرند.

هرمزی‌نژاد تأکید کرد: ترکیب این دانشگاه‌ها نشان می‌دهد نگاه ما صرفاً متمرکز بر یک نوع دانشگاه یا یک منطقه خاص نبوده، بلکه رویکردی ملی در انتخاب دانشگاه‌های مشمول وجود داشته است.

تصویب برنامه ۱۷ دانشگاه و تخصیص ۸۸۳ میلیارد تومان

رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به آخرین وضعیت اجرای طرح جهش گفت: از دانشگاه‌ها خواسته شد برنامه خود را برای ارتقای جایگاه علمی ارائه دهند. تاکنون برنامه ۱۷ دانشگاه در کمیته راهبری و نظارت بررسی و تصویب شده و در مجموع حدود ۸۸۳ میلیارد تومان اعتبار برای آن‌ها مصوب شده است.

وی افزود: از این میزان، تاکنون ۲۷۰ میلیارد تومان به دانشگاه‌ها پرداخت شده است. با تصویب برنامه سایر دانشگاه‌ها، ۴۰ درصد اولیه کل اعتبار یک همتی نیز به‌تدریج در اختیار دانشگاه‌ها قرار خواهد گرفت.

آغاز دوباره فعالیت دانشگاه‌ها با «نشاط پژوهشی»

هرمزی‌نژاد با بیان اینکه این طرح می‌تواند به احیای فضای پژوهشی دانشگاه‌ها کمک کند، گفت: این خبر خوبی برای محققان دانشگاه‌هاست. با آغاز مجدد فعالیت دانشگاه‌ها، این امکان فراهم می‌شود که برنامه‌های پژوهشی با نشاط بیشتری دنبال شود. ما به معاونان پژوهشی دانشگاه‌ها اعلام کرده‌ایم که دیگر نگویند اعتباری در اختیار ندارند؛ زیرا منابع برای پیشبرد برنامه‌ها فراهم شده است.

وی ادامه داد: تجربه مدیریت پژوهشی در دانشگاه به من نشان داده که توزیع قطره‌چکانی اعتبارات، اثرگذاری لازم را ندارد. اما وقتی در همان مرحله نخست، ۲۵، ۲۷ یا ۳۰ میلیارد تومان در اختیار دانشگاه قرار می‌گیرد، امکان اجرای برنامه‌های مؤثر و منسجم فراهم می‌شود. اگر بخواهیم در حوزه پژوهش اتفاقی جدی رخ دهد، باید منابع قابل توجهی به دانشگاه تزریق شود.

تأمین کامل اعتبار و افق سه‌ساله برنامه

رئیس بنیاد ملی علم ایران در پایان گفت: کل اعتبار این برنامه هم‌اکنون در اختیار بنیاد ملی علم ایران قرار دارد. این مسئله نشان‌دهنده نگاه ویژه دکتر افشین به طرح جهش است؛ چراکه کل اعتبار پیش از جنگ تحمیلی اخیر در اختیار بنیاد قرار گرفت و اکنون برنامه با قدرت در حال اجراست.

وی افزود: بر اساس وعده داده‌شده، این برنامه در افق سه‌ساله دنبال خواهد شد. البته تداوم و تخصیص منابع در سال‌های بعد، به میزان موفقیت سال نخست بستگی دارد. امیدواریم این حمایت بتواند چرخ پژوهش دانشگاه‌ها را دوباره با سرعت بیشتری به حرکت درآورد.