به گزارش آرمان آرا، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری با اشاره به آخرین تحولات سیاست خارجی کشور، مهم‌ترین محورهای مواضع تهران را تشریح کرد.

هرمز در کنترل کامل ایران

بقائی درباره وضعیت تنگه هرمز گفت: تنگه هرمز در اقتدار کامل نیروهای مسلح ایران است. این تنگه پیش از ۹ اسفند به‌طور کامل باز بود و ایران در شرایطی قرار گرفت که باید در جهت صیانت از امنیت ملی اقداماتی انجام می‌داد. در این شرایط ما مجاز هستیم تدابیری برای حفاظت از امنیت کشور اتخاذ کنیم.

وی افزود: پس از تفاهم اسلام‌آباد، تنگه کمی امن‌تر شد و ما به تعهدات خود عمل کردیم، اما آمریکا بعد از ۲۳ روز نقض عهد کرد و بهانه‌های آنان مبنا نداشت. ناامنی در تنگه هرمز نتیجه اقدامات آمریکاست و اگر جامعه جهانی نگران افزایش قیمت سوخت است، باید آمریکا را شماتت کند.

پاسخگویی به عربستان و ژاپن

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره قطعنامه شورای حکام علیه ایران گفت: این قطعنامه نشان‌دهنده سردرگمی بانیان آن است. آنان قبلاً معتقد بودند که اسنپ‌بک شده و قطعنامه‌ها بازگشته است، اما ایران، چین و روسیه معتقد به این نبودند. کشورهای اروپایی تحت فشار آمریکا اسنپ‌بک کردند، اما اینکه بعد از یک سال می‌خواهند قطعنامه جدید تصویب کنند، نشان می‌دهد آن اقدام یک سال گذشته بی‌اثر بوده است.

وی افزود: آنان فکر نکردند ایران چگونه باید دسترسی به سایت‌های حمله‌شده بدهد وقتی به ما حمله شده است؟ الگوی رفتاری رأی‌دهندگان، تبعیت محض از سه کشور آلمان، فرانسه و انگلیس است و خیلی ناراحت هستند که از اوامر آنان تبعیت کنند.

بقائی تأکید کرد: رأی مثبت عربستان و ژاپن هیچ توجیهی ندارد. این کشورها در تبعات این تصمیم مقصر هستند و ما آنان را پاسخگو می‌کنیم.

دیپلماسی در سایه جنگ

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره عرصه دیپلماسی کشور در جنگ گفت: دیپلماسی جدا از میدان نیست. به همان اندازه که میدان در دفاع از کشور فعال است، وزارت خارجه نیز فعالیت خود را چند برابر کرده است. بروز و ظهور این موضوع را می‌توان در دیدارها، رایزنی‌ها و گفت‌وگوها مشاهده کرد. در این شش ماه، دستگاه دیپلماسی یکی از پرکارترین دوره‌های خود را سپری کرد.

وی افزود: باید از شکل‌گیری اجماع ناحق علیه دفاع مشروع خود جلوگیری می‌کردیم. تا حدود زیادی در این مسیر موفق بودیم و دنیا پیام ما را شنید. هم‌اکنون اجلاس بریکس در جریان است و ایران حضور فعال دارد.

بقائی گفت: دولت اهمیت دیپلماسی را درک می‌کند. شرکت در این اجلاس‌ها ساده نیست، اما تصمیم گرفته شد در بالاترین سطح در این اجلاس‌ها شرکت کنیم. کشورهای عضو این پیمان‌ها، کشورهایی وزین هستند. چین، روسیه و هند حضور دارند و تلاش داریم ظرفیت‌ها را به خوبی بشناسیم و از آن‌ها بهره بگیریم.

وی درباره جایگاه ایران در عرصه جهانی گفت: ایران اکنون زخمی اما سربلند است. در دوران معاصر هیچ‌گاه ایران این‌قدر مقتدر نبوده است و این اقتدار مرهون ایستادگی مردم ایران است. دشمنان بنا داشتند ظرف چند روز کشور را فرو بپاشند، اما ایرانی‌ها نشان دادند وقتی پای وطن در میان باشد، همچون ید واحده زیر پرچم می‌ایستند. ما انسان‌های فوق‌العاده بزرگی را از دست دادیم، ولی ایران ماند.

سخنگوی وزارت خارجه افزود: دشمن اکنون مستأصل است. اول به این خاطر که شما انگیزه دفاع دارید و برای راه حق می‌جنگید. آنچه روشن است این است که وقتی شما در جنگ هدفی نداشته باشید، حتماً خیلی زود دچار فرسایش می‌شوید. فرسایشی که در نیروهای متجاوز آمریکایی می‌بینید، نتیجه چنین تجربه‌ای است. آنان نمی‌توانند این تجاوزات را توجیه کنند. یک دروغ را به عنوان بمب هسته‌ای ناموجود مدام تکرار می‌کنند و دنیا اکنون بیش از هر زمان متوجه این دروغ بزرگ شده است.

وی تصریح کرد: ما باید همواره حواس‌مان باشد که بزرگ‌ترین دارایی ما مردم‌مان است. ما به تنها چیزی که نیاز داریم، متحدی است که همواره در همه برهه‌های تاریخ حافظ ایران بوده و آن مردم ایران هستند.

دوگانه‌سازی دشمن

بقائی با اشاره به دوگانه‌سازی دشمن مبنی بر اینکه با مردم مشکلی ندارد، اظهار داشت: دشمنان هدفشان این بود که پوست ایران را بکنند، اما خودشان را رسوا کردند. وقتی می‌گویند تمدن ایران را هدف قرار می‌دهیم، همه ایرانی‌ها چه در داخل و چه در خارج در یک چیز مشترک هستند و آن حب وطن و عشق به ایران است. همین عشق به ایران باعث می‌شود بر دشمن فائق آییم.

وضعیت جنگ و محاصره دریایی

وی درباره وضعیت کنونی گفت: ما اکنون در وضعیت جنگ هستیم. مادامی که تحریم، محاصره دریایی و فشار وجود دارد، این به منزله جنگ است. طبق قطعنامه‌های منشور ملل متحد، محاصره دریایی همان جنگ تجاوزکارانه است. دشمن برای صلح به جنگ ما نیامد و از هیچ شرارتی فروگذاری نکرد. طبق آیات قرآن، زمانی که دشمن حمله کرد نباید به دشمن پشت کنید که اگر کنید دچار غضب می‌شوید. ما موظفیم در مقابل زیاده‌خواهی دشمن بایستیم.

وی افزود: کسی نمی‌تواند ایران را متهم کند که از دیپلماسی برای دفع اشرار استفاده نکرده است، اما دیپلماسی یعنی دو طرف شرایط را درک کنند و نمی‌توان پشت میز مذاکره نشست وقتی دشمن آمادگی ندارد. شما با قدرت باید کاری کنید تا دشمن بفهمد نمی‌تواند با زور امتیاز بگیرد.

نشست عمان و امنیت درون‌زا

بقائی درباره نشست وزرای خارجه کشورهای ساحلی خلیج فارس در عمان گفت: همه جهانیان فهمیدند حضور آمریکا در منطقه امنیت‌زا نیست. ما همواره تأکید کردیم که متعهد به اصل حسن همجواری با کشورهای منطقه هستیم. همچنین خواهش کردیم که نگذارند از خاک آنان به ما تجاوز شود، اما این اتفاق نیفتاد. ما همچنان معتقدیم امنیت از همکاری بین کشورهای منطقه حاصل می‌شود و برای همین است که قرار است این نشست برگزار شود. یکی از موضوعات این نشست تنگه هرمز است و قرار است ایران و عمان درباره روند و نتایج رایزنی‌های دو کشور توضیحاتی ارائه دهند.

وی افزود: هدف این است که به سمت امنیت مشترک درون‌منطقه‌ای برویم.

سخنگوی وزارت خارجه درباره نحوه انتشار خبر نشست عمان و کاهش قیمت نفت و واکنش‌ها گفت: با این نگاه می‌توان چنین استدلال کرد که اکنون زمان فلان اقدام دیپلماتیک نیست. نمی‌توان استفاده از فرصت‌های دیپلماتیک را بر اساس یک ملاحظه دید. در رابطه با نشست بین ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس، این نتیجه یک فرایند است. در این شش ماه اتفاقات مهمی افتاد. ظاهرش این است که ایران، پایگاه‌های آمریکا در این کشورها را هدف قرار داد. ما از اول گفتیم ضربات ما علیه منشأ حملات بوده است، نه کشورها. اینکه دیپلماسی شما موفق می‌شود کشورها را به این نتیجه برساند که کنار هم بنشینیم و صحبت کنیم، آن هم به دور از حضور کشورهای فرامنطقه‌ای و دیگران، مهم است.

بقائی ادامه داد: اکنون زمان گفت‌وگو درباره امنیت درون‌زا است. نمی‌خواهم بگویم همین فردا حضور نظامی دیگران در منطقه قطع می‌شود، اما باید امنیت منطقه را خودمان تأمین کنیم و وقتش اکنون است. این یک دستاورد دیپلماتیک است و منصفانه نیست این تحول را به کاهش قیمت نفت تقلیل دهیم. مهم این است از همه ابزارها برای ایجاد منطقه‌ای که از طریق همکاری متقابل امنیتش تأمین شود، استفاده کنیم.

سخنگوی وزارت خارجه درباره این نشست ادامه داد: ما حتماً هدفمان این است که به سمتی رویم که از این کشورها به ما حمله نشود. این کشورها در بیان اعلام می‌کنند ما خاکمان را در اختیار آمریکا قرار ندادیم و در حمله به ایران نقشی نداشتیم. خودشان می‌دانند که این عمل خلاف حقوق بین‌الملل است. حتماً این یک مطالبه دائمی ایران است و باید این کشورها در قبال خسارات وارد شده به ما پاسخگو باشند. میدان کار خودش را انجام می‌دهد و حتماً دیپلماسی یار میدان خواهد بود.

به گزارش آرمان آرا، مسعود پزشکیان رئیس جمهور در سخنرانی همایش اقتصادی سران بریکس در هند، ضمن تشکر از میزبانی کشور هند، اظهار کرد: این یک مایه دلگرمی و افتخار ما است که در جمع اعضای بریکس حضور داریم.

وی افزود: اختلال در زنجیره‌های تأمین و استفاده روزافزون از ابزارهای اقتصادی برای اعمال فشار سیاسی، محیط فعالیت اقتصادی کشورها را پیچیده‌تر کرده است. پرسش این است که پاسخ بریکس نسبت به این مشکلات چیست؟

پزشکیان تاکید کرد: باور داریم که قدرت واقعی بریکس تنها در اندازه اقتصادی اعضا خلاصه نمی‌شود، بلکه زمانی آشکارتر می‌شود که این ظرفیت‌ها به شبکه‌ای از تجارت، سرمایه‌گذاری و تأمین مالی مشترک تبدیل شود؛ یعنی گذار از همکاری بالقوه به همکاری عملیاتی.

رئیس‌جمهور گفت: جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که تاب‌آوری اقتصادی بدون تنوع‌بخشی به شرکای تجاری، تأمین مالی و مسیرهای پرداخت امکان‌پذیر نیست. ایران طی سال‌های گذشته با تحریم‌های گسترده مواجه بوده، اما در ماه‌های اخیر این فشارها با تجاوز نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران وارد مرحله بسیار دشوار و خطرناکی شدند.

وی ادامه داد: این تجاوز، در کنار خسارت‌های انسانی و مادی، یک واقعیت مهم را بار دیگر آشکار کرد؛ امنیت اقتصادی از امنیت ملی و امنیت منطقه‌ای جدا نیست. هرگاه تجارت، انرژی، زیرساخت یا نظام مالی یک کشور تحت فشار سیاسی ـ نظامی قرار گیرد، آثار آن از مرزهای آن کشور فراتر خواهد رفت و سپاس منطقه‌ای و حتی اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

پزشکیان عنوان کرد: از این رو، بریکس باید با ایجاد فعالیت‌های تاب‌آور برای اقتصادهای اعضای خود و جنوب جهانی، فضایی ایجاد کند که در آن هیچ کشوری نتواند با انحصار یک ابزار مالی یا فناوری، تجارت مشروع دیگری را مختل کند.

برای افزایش تجارت درون بریکس باید از همکاری پراکنده به یکپارچگی تدریجی زیرساخت‌های تجاری حرکت کنیم

وی بیان کرد: برای افزایش تجارت درون بریکس باید از همکاری پراکنده به یکپارچگی تدریجی زیرساخت‌های تجاری حرکت کنیم. در این زمینه چند اقدام اهمیت دارد که عبارت‌اند از: دیجیتالی‌سازی، یکپارچه‌سازی فرایندهای گمرکی، تسهیل تجارت، کاهش موانع مقرراتی و اداری، توسعه بازارها و تسهیل سرمایه‌گذاری مشترک بخش خصوصی.

رئیس‌جمهور گفت: همچنین پیشنهاد می‌کنیم همکاری در استانداردسازی تقویت شود تا بریکس از بازار مبادله مواد خام به شبکه‌ای از زنجیره‌های ارزش و تولید صنعتی مشترک تبدیل گردد.

امنیت غذایی و انرژی دو ستون اساسی امنیت اقتصادی هستند

پزشکیان اظهار کرد: امنیت غذایی و انرژی دو ستون اساسی امنیت اقتصادی هستند و جمهوری اسلامی ایران با ذخایر عظیم انرژی و موقعیت جغرافیایی ممتاز، آمادگی دارد نقش شریک راهبردی را در زنجیره‌های تأمین انرژی، غذا و حمل‌ونقل در بریکس ایفا نماید.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین گام‌ها، توسعه استفاده از ارزهای ملی در تجارت میان اعضا است. این گام باید همراه با ایجاد ابزارهای لازم برای مدیریت ریسک ارزی باشد، زیرا نظام مالی کنونی به دلیل تمرکز بر چند ارز محدود، در برابر شوک‌های سیاسی آسیب‌پذیر است.

رئیس‌جمهور ادامه داد: برای تبدیل همکاری تجاری به سرمایه‌گذاری واقعی، بانک توسعه جدید باید از طریق خطوط اعتباری ویژه، تأمین مالی با ارزهای محلی و ابزارهای تضمین برای جذب سرمایه خصوصی، به موتور اصلی تأمین مالی زیرساخت و انرژی کشورهای عضو تبدیل شود.

پیشنهاد ایجاد یک شرکت بیمه اتکایی مشترک بریکس با سرمایه اولیه ۱۰ میلیارد دلار

پزشکیان عنوان کرد: پیشنهاد مشخص دیگر جمهوری اسلامی ایران، ایجاد یک شرکت بیمه اتکایی مشترک بریکس با سرمایه اولیه ۱۰ میلیارد دلار است تا ریسک پروژه‌های بزرگ زیرساختی و انرژی را پوشش دهد و اعتماد بخش خصوصی را افزایش دهد.

وی بیان کرد: ما همچنین در تحول بنیادین در اقتصاد جهانی با ورود هوش مصنوعی هستیم. بریکس نباید صرفاً مصرف‌کننده فناوری باشد، بلکه باید در تولید دانش و شکل‌دهی استانداردهای اقتصاد دیجیتال نیز نقش داشته باشد و در کنار آن، امنیت سایبری زیرساخت‌های حیاتی نیز باید تقویت شود.

رئیس‌جمهور گفت: شورای تجاری بریکس مجموعه‌ای برای گفت‌وگو است که باید به موتور اجرایی همکاری اقتصادی تبدیل شود. کارگروه‌های تخصصی باید با شاخص‌های مشخص، مانند میزان رشد تجارت درون بریکس، سهم ارزهای ملی در میزان تجارت و حجم سرمایه‌گذاری خصوصی واردشده، پروژه‌های مشخص و قابل سنجش تعریف کنند.

پزشکیان اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران با موقعیت جغرافیایی ممتاز و منابع انرژی آمادگی دارد یکی از حلقه‌های مهم اتصال اقتصادی باشد. ما معتقدیم بریکس زمانی به نیروی واقعی در اقتصاد جهانی تبدیل می‌شود که همکاری ما در قراردادها، کارخانه‌ها، بنادر و زندگی اقتصادی مردم کشورهای عضو دیده شود.

وی افزود: جمهوری اسلامی ایران آماده است در کنار همه اعضای بریکس برای ساختن اقتصادی بازتر، تاب‌آورتر و عادلانه‌تر تلاش کند.

به گزارش آرمان آرا، وزارت امور خارجه کشورمان در بیانیه ای با اشاره به تحولات یمن تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران بر موضع اصولی و ثابت خود مبنی بر لزوم احترام به استقلال، حاکمیت ملی و یکپارچگی سرزمینی یمن و خاتمۀ محاصرۀ غیرقانونی و غیرانسانی این کشور تاکید می‌کند.

این بیانیه می افزاید: بدون تردید امنیت و ثبات در غرب آسیا و منطقۀ دریای سرخ، بدون رعایت حقوق حقه و کرامت مردم بزرگ یمن حاصل نخواهد شد.

وزارت امور خارجه ایران در ادامه اعلام می کند: «آنچه در حال حاضر در یمن در حال وقوع است را نمی‌توان از تحولات بیش از یک دهه اخیر جدا دانست. ملت بزرگ و شریف یمن به‌عنوان میراث‌داران تمدنی درخشان و تاریخی که همواره نقشی تعیین‌کننده و پرافتخار در تاریخ منطقه و جهان داشته‌اند، حق دارند به دور از فشار و ارعاب و محاصره ظالمانه، زندگی عزتمندانه‌ای داشته باشند و حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی آنها کاملاً محترم شمرده شود.»

همچنین در این بیانیه آمده است: جمهوری اسلامی ایران ضمن تأکید بر ضرورت توجه به مصالح امت اسلامی، به‌ویژه در وضعیتی که منطقۀ غرب آسیا با شرارت ظلم و توسعه‌طلبی بی‌سابقۀ رژیم صهیونیستی با همدستی آمریکا مواجه است، یادآور می‌شود که حل مسائل مرتبط با یمن از طریق ادامۀ محاصره و یارکشی نظامی ممکن نیست.

در پایان جمهوری اسلامی ایران بر لزوم از سرگیری فوری گفت‌وگو بر مبنای نقشه راه توافق‌شده و اجرای مفاد آن تأکید می‌کند و آماده هرگونه مساعی جمیله در این مسیر است.

خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.

رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.

رسانه های انگلیسی

روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی به قلم اریکا سولومون، رئیس دفتر ایران، نوشت که جمهوری اسلامی ایران با تشدید فشار اقتصادی آمریکا و نگرانی از تضعیف کنترلش بر تنگه هرمز، آمادگی خود را برای تشدید تنش اعلام کرده است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکره‌کننده ارشد ایران، اعلام کرد که دوران «پاسخ‌های متناسب» پایان یافته و «هرگونه تجاوز به منافع و امنیت ایران با پاسخی سریع‌تر، سنگین‌تر و دردناک‌تر» مواجه خواهد شد. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز از طرح ایجاد «منطقه ممنوعه» کشتیرانی در خلیج فارس خبر داد.

این گزارش تصریح می‌کند که ایران پس از حمله موشکی به دو ناو جنگی آمریکا، رویکردی تهاجمی‌تر اتخاذ کرده و به دنبال بازپس‌گیری ابتکار عمل است. فرزانه ثابت، تحلیلگر مؤسسه ژنو، توضیح می‌دهد که ایران با تشدید درگیری‌ها امیدوار است قیمت جهانی نفت افزایش یافته یا تنگه هرمز به طور کامل بازبسته شود. حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر گروه بحران بین‌المللی، تأکید می‌کند که محاسبات ایران تغییر کرده و حمله به ناوهای آمریکایی «نشانه‌ای از این تحول» است.

نیویورک تایمز می‌افزاید که رهبران ایران معتقدند اکنون و پیش از انتخابات میاندوره‌ای آمریکا، بهترین زمان برای افزایش فشار است. محمدعلی شبانی، تحلیلگر منطقه‌ای، این لحظه را «لحظه تعیین‌کننده» می‌خواند. در همین حال، اقتصاد ایران تحت فشار شدید قرار دارد و دولت برخی قیمت‌های بنزین را افزایش داده است. با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند که وخامت شرایط اقتصاد جهانی در نهایت دولت ترامپ را به سوی نوعی توافق محدود سوق خواهد داد. در پایان، نیویورک تایمز به تشدید حملات انصارالله یمن به عربستان و تهدیدهای متقابل اشاره می‌کند که بر شعله‌های این مناقشه منطقه‌ای می‌افزاید.

نشریه اکونومیست در گزارشی نوشت که بسته شدن متناوب تنگه هرمز و حملات به کشتیرانی در دریای سرخ، کشورهای خاورمیانه را وادار به احیای کریدورهای زمینی و ریلی کرده است. بر اساس این گزارش، عراق روزانه ۱۳۰۰ کامیون نفت را از طریق صحرای سوریه به بندر بانیاس در دریای مدیترانه می‌فرستد و این مسیر حدود ۵ درصد صادرات نفت عراق را تشکیل می‌دهد. امارات متحده عربی نیز پس از افت ۳۰ درصدی ترافیک باری و مسافری فرودگاه دبی، شاهد رونق بی‌سابقه حمل‌ونقل جاده‌ای بوده و یک شرکت لجستیکی گزارش داده که در ماه مارس (اولین ماه جنگ) بیش از کل سال قبل درآمد کسب کرده است.

این گزارش می‌افزاید که شبکه‌های ریلی نیز احیا شده‌اند. تردد قطارها از بنادر خزر ایران به تهران هر ۲۰ دقیقه یک‌بار انجام می‌شود و تجارت ماهانه در راه‌آهن ایران-افغانستان بیش از دو برابر شده است. کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز تکمیل راه‌آهن ۲۱۰۰ کیلومتری کویت-عمان به ارزش ۲۵۰ میلیارد دلار را تسریع کرده‌اند و عراق برنامه ساخت خط لوله ۴.۶ میلیارد دلاری بصره-حدیثه برای انتقال ۲ میلیون بشکه نفت در روز را در اولویت قرار داده است.

اکونومیست با اشاره به طرح‌های بزرگ فیبر نوری مانند «سیلک‌لینک» عربستان-سوریه و احیای خط لوله‌های عراق به مدیترانه توسط شورون، آرامکو و قطر، تصریح می‌کند که جنگ در حال تغییر جغرافیای اقتصادی منطقه است. هرچند حمل‌ونقل دریایی همچنان ارزان‌ترین گزینه است، اما اختلالات طولانی‌مدت، بندرهای ساحلی را در برابر مراکز تجاری داخلی تضعیف کرده و «جنگ کاری را انجام داده که دیپلماسی بارها از آن ناتوان بود: وادار کردن همسایگان خاورمیانه به تجارت دوباره با یکدیگر.»

شبکه ان‌بی‌سی نیوز از تشدید بی‌سابقه درگیری‌ها میان ایران و آمریکا خبر داد. بر اساس این گزارش، سنتکام اعلام کرد که در واکنش به دو حمله موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به یک ناو جنگی آمریکایی، پنج نفتکش ایرانی مرتبط با سپاه را منهدم کرده است؛ چهار فروند در دریای عمان و یک فروند در نزدیکی جزیره خارگ. سخنگوی سنتکام ادعا کرد که «هیچ پرسنل آمریکایی آسیب ندیده‌اند.»

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد که دو ناو جنگی آمریکا را با موشک‌های بالستیک هدف قرار داده و آسیب وارد کرده است و متعاقباً پایگاه هوایی الازرق آمریکا در اردن را موشک‌باران نمود. نیروی دریایی سپاه همچنین با صدور هشداری بی‌سابقه اعلام کرد که خدمه نفتکش‌های مستقر در بنادر کویت و بحرین باید فوراً شناورهای خود را تخلیه کنند، زیرا این دو کشور به عنوان میزبان نیروهای آمریکایی و شریک اقدامات آنان، هدف قرار خواهند گرفت.

ان‌بی‌سی نیوز می‌افزاید که تنگه هرمز به میدان اصلی نبرد تبدیل شده و حملات متقابل به نفتکش‌ها ادامه دارد. دولت ترامپ نیز تحریم‌های جدیدی علیه صنعت هوانوردی ایران اعمال کرد و بیش از ۲۴ شرکت هواپیمایی تجاری و خصوصی و ارائه‌دهندگان خدمات باری خارجی را هدف قرار داد. این گزارش تصویری از یک چرخه خطرناک حمله و ضدحمله ارائه می‌دهد که در آن هر دو طرف خطوط قرمز یکدیگر را جابجا می‌کنند. ایران خواستار عبور کشتی‌ها از مسیر مورد تأیید خود است و آمریکا نیز مسیر جنوبی تحت اسکورت خود را تبلیغ می‌کند.

رادیو ملی آمریکا (ان‌پی‌آر) در برنامه‌ای به بررسی آینده نامعلوم پایگاه‌های نظامی آمریکا در خلیج فارس پس از حملات گسترده ایران پرداخت. بر اساس این گزارش، یکی از حساس‌ترین پرسش‌های کنونی برای واشنگتن و متحدان عربش این است که آیا الگوی میزبانی هزاران نیروی آمریکایی به بهانه حفاظت در برابر ایران، همچنان پابرجاست یا خیر. خبرنگار ان‌پی‌آر در خلیج فارس، می‌گوید: «واقعیت این است که هیچ جایگزینی برای دفاع آمریکا در خلیج فارس وجود ندارد.» بلال ساب، مشاور پیشین پنتاگون، نیز تأکید کرد که این ادعا که کشورهای عرب در حال بازنگری بنیادین هستند، «اغراق‌آمیز» است.

با این حال، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، اذعان کرد که جنگ نشان داد معماری امنیتی خلیج فارس بر پایه «بازدارندگی شکننده» استوار بود. وی گفت: «یک پهپاد توانست توانایی تولید گاز طبیعی مایع قطر را ۱۷ درصد کاهش دهد. یک پهپاد که در کل زنجیره تأمین آن شاید بیش از ۱۰۰ هزار دلار هزینه نداشت.» در بحرین نیز دریاسالار داریل کادل با صراحت گفت: «به این زودی‌ها به آنجا بازنمی‌گردیم.»

این گزارش تصریح می‌کند که از حدود ۸۰۰۰ پرسنل نظامی پیش از جنگ در بحرین، اکنون کمتر از ۱۰۰ تن باقی مانده و ۱۳۰۰ عضو خانواده تخلیه شده‌اند. در همین حال، کشورهای عرب خلیج فارس با تکیه بر پیمان‌های دفاعی جدید از جمله توافق مکه با ترکیه و پاکستان و همکاری با اوکراین در حوزه پهپادی، تلاش می‌کنند وابستگی خود را کاهش دهند.

بی‌بی‌سی گزارش داد که قیمت نفت برای نخستین بار از اواخر ژوئیه از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد. این افزایش در پی حملات متقابل ایران و آمریکا و همچنین حملات انصارالله یمن به تأسیسات نفتی عربستان سعودی صورت گرفت. بر اساس این گزارش، آمریکا در واکنش به حمله موشکی ایران به یک ناو جنگی‌اش، پنج نفتکش ایرانی مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را هدف قرار داد که چهار فروند در دریای عمان و یک فروند در نزدیکی جزیره خارگ بودند. سنتکام مدعی شد که این شناورها بخشی از «شبکه سایه چندمیلیارد دلاری تأمین مالی سپاه» بوده‌اند.

تهران نیز در واکنش، با شلیک موشک به پایگاه آمریکا در اردن و حمله به دو ناو آمریکایی و هشت نفتکش در تنگه هرمز، چرخه تلافی‌جویانه را ادامه داد.

هم‌زمان، انصارالله یمن با حملات پهپادی و موشکی به تأسیسات انرژی و زیرساخت‌های غیرنظامی عربستان، ۷۳ نفر را زخمی کرد و آتش‌سوزی در تأسیسات نفتی این کشور ایجاد نمود.

بی‌بی‌سی یادآور می‌شود که پیش از جنگ، قیمت نفت برنت حدود ۷۰ دلار بود و بسته شدن تنگه هرمز که ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند، عامل اصلی جهش قیمت‌ها بوده است.

رسانه های عربی

الجزیره در مقاله ای به «تناقض نقش قطر به‌عنوان میانجی و هدف حملات نظامی» پرداخت و نوشت: در سپتامبر ۲۰۲۵، اسرائیل در دوحه به محل حضور رهبران حماس حمله کرد؛ حمله‌ای که در زمانی انجام شد که قطر میزبان مذاکراتی با حمایت آمریکا برای آتش‌بس در غزه بود. یک سال بعد، قطر در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، هدف حملات موشکی و پهپادی ایران نیز قرار گرفت.

با وجود این حملات، دوحه از نقش میانجی خود عقب‌نشینی نکرد و به تلاش برای پیشبرد مذاکرات غزه و کاهش تنش‌های منطقه‌ای ادامه داد. مقاله تأکید می‌کند که قطر به دلیل مشارکت مستقیم در جنگ هدف قرار نگرفت، بلکه «موقعیت آن در شبکه روابط و نقش میانجی‌گری‌اش» باعث آسیب‌پذیری آن شد.

نویسنده نتیجه می‌گیرد که میانجی‌گری بخشی از راهبرد «موازنه‌سازی» قطر است، اما برای حفظ این نقش، صرفاً روابط متنوع و تضمین‌های امنیتی کافی نیست و باید چارچوب بین‌المللی مؤثرتری برای حفاظت از کشورهای میانجی ایجاد شود.

المیادین در مقاله ای به تشدید تنش میان یمن و عربستان سعودی می‌پردازد. نویسنده گزارش می دهد که عربستان طی روزهای اخیر بیش از ۱۲۰ حمله هوایی به پنج استان یمن انجام داده و در مقابل، نیروهای یمنی با ده‌ها موشک بالستیک و پهپاد، اهداف نظامی و اقتصادی مهمی در جنوب عربستان، از جمله تأسیسات آرامکو در جیزان، ابها و نجران و پایگاه هوایی ملک خالد را هدف قرار داده‌اند.

از نگاه نویسنده، این حملات نشان‌دهنده توانایی یمن در گسترش دامنه پاسخ‌ها و آسیب‌پذیری سامانه‌های پدافند هوایی عربستان است. مقاله همچنین تاکید می‌کند نیروهای یمنی توانسته‌اند بخشی از تحرکات و تجهیزات نظامی مورد حمایت ریاض را منهدم کرده و چند پهپاد سعودی را سرنگون کنند.

در نهایت، نویسنده معتقد است ادامه رویکرد نظامی، محاصره و بن‌بست سیاسی، عربستان را با یک «تنگنای راهبردی» و هزینه‌های فزاینده مواجه کرده و خطر ورود دو طرف به مرحله رویارویی گسترده‌تر را افزایش داده است.

رأی الیوم در مقاله با انتقاد شدید از سیاست آمریکا، حملات کشور علیه غیرنظامیان در ایران، به‌ویژه مدرسه‌ای در میناب و مراسم عروسی در سیریک، را بررسی کرد. نویسنده تاکید می کند که این حملات بخشی از راهبرد «شوک و ارعاب» برای ایجاد ترس، تضعیف روحیه مردم و تحت فشار قرار دادن حکومت ایران است.

به باور او، کشتار زنان و کودکان نه‌تنها اراده جامعه ایران را درهم نمی‌شکند، بلکه موجب افزایش همبستگی ملی و تقویت روحیه مقاومت می‌شود. مقاله همچنین سکوت جامعه جهانی و سازمان ملل را محکوم کرده و این حملات را، مصداق جنایت جنگی می‌داند.

نویسنده استدلال می‌کند که آمریکا با وجود برتری فناوری و اطلاعاتی، در شناخت روحیه و واکنش جامعه ایران دچار خطای راهبردی شده است. در پایان، تأکید می‌شود که فشار نظامی و کشتار غیرنظامیان به جای تسلیم ایران، موجب افزایش مقاومت و مخالفت با خواسته‌های واشنگتن خواهد شد.

رسانه های روسیه و چین

«روزنامه مردم» چین در یادداشتی با عنوان «چین راهی عملی برای خروج خاورمیانه از وضعیت امنیتی دشوار پیشنهاد می‌کند» نوشت شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در گفت‌وگو با عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، بر ضرورت ایجاد معماری امنیتی جدید در خاورمیانه بر پایه امنیت مشترک، جامع، همکاری‌محور و پایدار تأکید کرده است. شی برای تحقق این هدف چهار محور را پیشنهاد داده است: تقویت ظرفیت کشورهای منطقه برای تأمین امنیت خود، اتخاذ رویکردی جامع برای حل بحران‌های مرتبط، پیوند دادن امنیت با توسعه و افزایش هماهنگی‌های بین‌المللی.

این یادداشت تأکید می‌کند کشورهای خاورمیانه باید خود درباره مسائل امنیتی منطقه تصمیم بگیرند و با گفت‌وگو و همکاری، چارچوبی متناسب با واقعیت‌های منطقه ایجاد کنند. از نگاه چین، بحران‌های خاورمیانه به یکدیگر مرتبط‌اند و حل جداگانه آنها کافی نیست. در این میان، مسئله فلسطین همچنان در مرکز بحران‌های منطقه قرار دارد و اجرای راهکار دو دولتی و دستیابی به یک راه‌حل عادلانه باید در اولویت باشد.

نویسنده توسعه اقتصادی را پایه امنیت پایدار می‌داند و بر اهمیت حفظ امنیت خطوط کشتیرانی بین‌المللی و آزادی ناوبری تأکید می‌کند.

چین اعلام کرده آماده همکاری با کشورهای منطقه برای حفاظت از این مسیرها، توسعه همکاری اقتصادی و افزایش اعتماد متقابل است.

این رسانه در بخش دیگری، بر نقش سازمان ملل و حقوق بین‌الملل در حل بحران‌های خاورمیانه تأکید کرده و تحریم‌های یکجانبه و «صلاحیت فرامرزی» بدون مجوز سازمان ملل را ناکارآمد دانسته است. یادداشت با تأکید بر مخالفت چین با هژمونی و رویارویی بلوکی، رویکرد پکن را تلاشی برای ایجاد نظم امنیتی جدید در خاورمیانه معرفی می‌کند؛ نظمی که در آن گفت‌وگو، توسعه، حاکمیت کشورها و امنیت مشترک محور قرار گیرد.

خبرگزاری شینهوا در گزارشی با عنوان «درباره قرارگاه جنگ اقتصادی ایران چه می‌دانیم؟» نوشت وزارت امور اقتصادی و دارایی ایران در شرایط تشدید فشارهای اقتصادی و جنگی، «قرارگاه جنگ اقتصادی» را برای هماهنگی سریع‌تر دستگاه‌ها و رسیدگی به مشکلات اقتصادی ناشی از جنگ تشکیل داده است.

بر اساس این گزارش، این اقدام در شرایطی صورت گرفته که ایران هم‌زمان با تحریم‌های چند دهه‌ای، آسیب‌های اقتصادی ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل، محاصره دریایی آمریکا و فشارهای جدید واشنگتن مواجه است.

مأموریت اصلی قرارگاه، شناسایی اختلالات اقتصادی ناشی از جنگ و ارائه راه‌حل‌های عملی برای مشکلات حوزه تجارت، تأمین مالی و فعالیت بنگاه‌ها عنوان شده است.

شینهوا به نقل از مقام‌های ایرانی و کارشناسان می‌افزاید این قرارگاه می‌تواند با هماهنگ کردن دستگاه‌های مختلف، از بروکراسی جلوگیری کرده و استمرار زنجیره تأمین، واردات و صادرات، تأمین کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه و حمایت از واحدهای تولیدی را تضمین کند.

کارشناسان مورد استناد شینهوا تشکیل این نهاد را نشانه آمادگی ایران برای مواجهه طولانی‌مدت با فشار آمریکا می‌دانند. آنها معتقدند اقتصاد ایران پس از بیش از چهار دهه تحریم، ظرفیت‌هایی برای سازگاری با محدودیت‌های خارجی ایجاد کرده است. در عین حال، این وضعیت می‌تواند فرصتی برای اصلاح نظام ارزی و بودجه، تقویت بخش خصوصی، مهار تورم و کاهش مشکلات اقتصادی مردم باشد.

خبرگزاری مهر _ گروه سیاست _ هادی رضائی: سه‌شنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، خبری در خلیج فارس پیچید که ستون فقرات فرماندهان پنتاگون را لرزاند: نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در یک عملیات پیچیده اطلاعاتی-عملیاتی، یک فروند شناور زیرسطحی هوشمند و بدون‌سرنشین آمریکایی را در ورودی تنگه هرمز شناسایی، رهگیری و به غنیمت گرفت. اما آنچه پس از این خبر رخ داد، به اندازه خودِ عملیات، حائز اهمیت و قابل تأمل است.

چند ساعت پس از انتشار تصاویر بیرون کشیدن این سامانه از آب، ماشین تبلیغاتی واشنگتن با تمام قوا وارد عمل شد. هدف؟ کوچک‌نمایی، انکار و تغییر زمین بازی از «شکست عملیاتی» به «خرابی ساده تجهیزات». اما آیا روایت آمریکا با واقعیت‌های فنی و میدانی همخوانی دارد؟ بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که پشت این پرده‌پوشی، ترسی عمیق از پیامدهای استراتژیک این شکار بزرگ نهفته است.

روایت مذبوحانه واشنگتن: «یک ربات قدیمی و خراب»

سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در نخستین واکنش، سعی کرد با سه ادعای کلیدی، اهمیت ماجرا را در افکار عمومی جهانی کمرنگ کند:

۱. این سامانه بیش از یک روز پیش از توقیف دچار نقص فنی شده و ارتش آمریکا کنترل آن را از دست داده بود.

۲. این وسیله یک مدل قدیمی و منسوخ است.

۳. این شناور فاقد تجهیزات حساس طبقه‌بندی‌شده (مانند سونار و رادار پیشرفته) بوده و اطلاعات خاصی جمع‌آوری نمی‌کرده است.

این روایت، یک تاکتیک کلاسیک در «جنگ شناختی و روایت‌ها» است. واشنگتن می‌خواهد با برچسب زدن «قدیمی» و «معیوب» به این سامانه، شکست اطلاعاتی و عملیاتی خود در یکی از حساس‌ترین آبراهه‌های جهان را به یک «حادثه فنی ساده» تقلیل دهد. اما واقعیت‌های فنی، داستان کاملاً متفاوتی را روایت می‌کنند.

کالبدشکافی واقعیت: Dive-LD، ستاره برنامه «Replicator» پنتاگون

سامانه به غنیمت گرفته‌شده، بر اساس تطبیق تصاویر و مشخصات توسط رسانه‌های تخصصی نظامی، «Dive-LD» محصول شرکت آمریکایی «Anduril Industries» است. نگاهی به پرونده این شرکت و این محصول، ادعای «قدیمی بودن» را به کلی بی‌اعتبار می‌کند:

– تکنولوژی روز، نه زباله دیروز: شرکت Anduril در سال ۲۰۲۲ فناوری شرکت «Dive Technologies» را خرید و آن را به عنوان یکی از ستون‌های اصلی زرادخانه زیرسطحی آمریکا وارد کرد. این یک فناوری رهاشده نیست، بلکه در خط مقدم توسعه نظامی آمریکاست.

– عضو کلیدی برنامه «Replicator»: در سال ۲۰۲۴، رسانه‌های دفاعی آمریکا (مانند DefenseScoop) گزارش دادند که Dive-LD در چارچوب «مرحله دوم برنامه Replicator» نیروی دریایی آمریکا انتخاب شده است. این برنامه با هدف تولید انبوه و به‌کارگیری سامانه‌های خودران و بدون‌سرنشین برای مقابله با چین و ایران طراحی شده است.

– مشخصات فنی خیره‌کننده: این وسیله نقلیه بزرگ خودران زیرسطحی (L-AUV) حدود ۵.۸ متر طول و ۱.۲ متر قطر دارد، توانایی شیرجه تا عمق ۶۰۰۰ متری را داراست و می‌تواند تا ۱۰ روز به صورت کاملاً خودکار و بی‌صدا در دریا مانور دهد.

– طراحی ماژولار هوشمند: برخلاف ادعای آمریکا مبنی بر «تک‌منظوره و ساده بودن»، معماری Dive-LD به‌گونه‌ای است که می‌تواند بسته به مأموریت، انواع حسگرها، تجهیزات جنگ مین، عملیات ضدزیردریایی (ASW) و نقشه‌برداری کف دریا را حمل کند.

چرا حتی یک سامانه «معیوب» هم یک غنیمت استراتژیک است؟

حتی اگر فرض را بر صحت ادعای آمریکا بگذاریم که «این نمونه خاص» دچار نقص فنی شده یا در لحظه توقیف، محموله حساسی نداشته است، باز هم ارزش عملیات سپاه پاسداران ذره‌ای کاهش نمی‌یابد. در واقع، این موضوع سؤالات بسیار مهم‌تری را پیش می‌کشد:

۱. شکست در محیط عملیاتی: چگونه یک سامانه خودران که دقیقاً برای فعالیت در محیط‌های دشوار و طولانی‌مدت طراحی شده، در یکی از پرتنش‌ترین و تحت‌پایش‌ترین مناطق دریایی جهان (تنگه هرمز) دچار نقص می‌شود و به دام می‌افتد؟ این نشان‌دهنده برتری سامانه‌های پایش الکترونیکی و هوش مصنوعی بومی ایران در شناسایی ناهنجاری‌های زیرسطحی است.

۲. دسترسی به معماری آینده جنگ: ارزش اصلی این شکار، لزوماً در بدنه فیزیکی آن نیست، بلکه در «معماری ارتباطی، سیستم‌های ناوبری، الگوریتم‌های هوش مصنوعی و الگوی مأموریتی» آن است. مهندسان ایرانی اکنون فرصتی بی‌نظیر دارند تا با مهندسی معکوس این پلتفرم، نه‌تنها نقاط ضعف آن را برای دفاع شناسایی کنند، بلکه گامی بلند در بومی‌سازی نسل جدید پهپادهای زیرسطحی بردارند.

۳. پیام بازدارندگی فعال: Anduril خود Dive-LD را سامانه‌ای «قابل‌مصرف در محیط‌های پرخطر» می‌نامد؛ یعنی طراحی شده تا بدون به خطر انداختن جان انسان، وارد مناطق پرریسک شود. اما سپاه با شکار این سامانه به واشنگتن ثابت کرد که «منطقه پرریسک» برای آمریکا، همان «حیاط خلوت امن» ایران است.

تنگه هرمز؛ جایی که حتی یک «ربات» هم اهمیت راهبردی دارد

این حادثه در یک نقطه عادی از جهان رخ نداده است. تنگه هرمز شاهرگ حیاتی انرژی جهان و کانون اصلی رویارویی اراده ایران و استکبار است. در ماه‌های اخیر، آمریکا تلاش کرده با استفاده از سامانه‌های زیرسطحی بدون‌سرنشین، اقدام به نقشه‌برداری دقیق از بستر دریا، شناسایی موانع و مین‌های احتمالی، و جمع‌آوری «امضای آکوستیک» شناورهای سپاه کند.

توقیف Dive-LD یعنی بسته شدن یکی از مهم‌ترین کانال‌های جمع‌آوری اطلاعات پنتاگون در این آبراهه. ایران با این اقدام، نه‌تنها یک تهدید را خنثی، بلکه ابتکار عمل را در جنگ زیرسطحی به دست گرفته است.

سخن پایانی: تغییر نام شکست، ماهیت آن را عوض نمی‌کند

واشنگتن ممکن است با تمام توان رسانه‌ای خود تلاش کند تا این حادثه را «گم شدن یک ربات قدیمی و خراب» جلوه دهد. تهران نیز، به‌حق، آن را یک موفقیت بزرگ اطلاعاتی و عملیاتی می‌داند. اما در میانه این جنگ روایت‌ها، یک واقعیت فنی و میدانی غیرقابل‌انکار وجود دارد که با هیچ تبلیغاتی نمی‌توان آن را پاک کرد:

نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران توانسته‌اند یکی از پیشرفته‌ترین پلتفرم‌های زیرسطحی خودران ارتش آمریکا را در حساس‌ترین نقطه ژئوپلیتیک منطقه، شناسایی و به غنیمت بگیرند.

موضوع اصلی امروز، رقابت بر سر «چشم‌ها و گوش‌های بدون‌سرنشین در اعماق دریا» است؛ رقابتی که آمریکا سال‌هاست با هزینه‌های گزاف آن را آغاز کرده، و حالا یکی از کلیدی‌ترین ابزارهای این نسل جدید از جنگ دریایی، به‌عنوان غنیمتی ارزشمند، در اختیار متخصصان دفاعی ایران قرار گرفته است.

این اقتدار بی‌بدیل و هوشمندی رزمندگان گمنام دریا به پیشگاه فرماندهی معظم کل قوا و ملت غیور ایران است که باید به انها تبریک گفت. دست مریزاد به دیده‌بانان بیدار خلیج همیشه فارس.