به گزارش خبرصنعتی؛ هم‌زمان با اعلام تأمین کامل مواد اولیه پتروشیمی تا پایان اردیبهشت از سوی اتاق اصناف تهران، مدیرعامل فجر انرژی خلیج فارس هم از بازگشت بخش مهمی از زیرساخت‌های این مجموعه به مدار خبر داده است.

با این حال، کارشناسان می‌گویند حمله به زیرساخت‌های ماهشهر تولید PET، PVC و پلی‌پروپیلن را مختل کرده و زنجیره تأمین این پلیمرهای پرمصرف تحت فشار است. به‌دلیل ادامه این اختلال، بخش قابل توجهی از نیاز بازار باید همچنان از مسیر واردات تأمین شود اما به دلیل رشد ارزش جهانی محصولات، این اقلام با نرخ بالاتری وارد کشور خواهند شد و با در نظر گرفتن تورم داخلی قیمت‌ها دست‌کم ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش می‌یابد.

حمیدرضا رستگار، رئیس اتاق اصناف تهران در گفت‌و‌گو با ایلنا در مورد تامین کالا‌های اساسی حوزه پتروشیمی گفته که «روال تامین کالا برای فروردین ماه مطابق گزارش قبلی روال معمولی بازار است و کالا‌هایی که نیاز جامعه بوده تا اردیبهشت ماه تامین شده است. بنابراین، هر جا احساس کمبود شده و گزارش آن اعلام شود، تامین کالا از مبادی مختلف در دست انجام است و مشکلی در تامین کالا نداریم».

هم‌زمان، علی‌پناه، مدیر مجتمع فجر انرژی خلیج فارس، در گفت‌وگو با بورس۲۴ خبر داده که بخش عمده زیرساخت‌های حیاتی این مجموعه از جمله آب DM و RO، هوای ابزار دقیق، نیتروژن، آب فایر و برق در سایت‌های ۳ و ۵ دوباره پایدار شده‌اند.

به گفته او تنها سه خط گاز کم‌فشار، اکسیژن و بخار باقی مانده که طی حدود ۳۰ ساعت آینده به مدار بازمی‌گردند. بر اساس این گزارش، پتروشیمی‌های مارون، غدیر و اروند نیز احتمالاً طی دو هفته آینده و با دریافت یوتیلیتی از فجر انرژی، تولید خود را از سر خواهند گرفت. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی در ماهشهر اخیراً شاهد سه مورد اصابت و انفجار بوده و به‌دنبال آسیب‌دیدگی واحدهای فجر ۱ و ۲، توربین‌های اصلی از مدار خارج شده و تأمین برق شرکت فجر انرژی به‌طور موقت متوقف و تأمین برق مجتمع‌های پتروشیمی وابسته در ماهشهر مختل شده بود.

علی ستایش‌نیا، کارشناس حوزه پتروشیمی، درباره وضعیت واردات مواد اولیه می‌گوید: واردات فعلی، عمدتا جایگزین محصولاتی است که قبلاً در منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر تولید می‌شدند و ماهشهر از نظر تأمین نیاز داخل، نسبت به عسلویه استراتژیک‌تر بود به همین علت اولویت اصلی تأمین، به تولیدات این منطقه وابسته است.

وی می‌افزاید: چالش اصلی ما در حال حاضر “پت” (پلی‌اتیلن ترفالات) است که ماده اولیه بطری‌های نوشیدنی و صنایع نساجی محسوب می‌شود. از آنجا که پتروشیمی تندگویان به‌عنوان تنها تولیدکننده این محصول در کشور از مدار خارج شده، طبیعتاً یکی از اصلی‌ترین چالش‌ها تامین در این حوزه است.

ستایش‌نیا درباره وضعیت  PVC پس از خاموشی غول‌های pvc ماهشهر بیان می‌کرد: در بخش PVC نیز وضعیت مشابهی دیده می‌شود. پتروشیمی اروند به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده داخلی در صدر قرار دارد و پس از آن پتروشیمی‌های بندر امام و غدیر ـ که هر دو در ماهشهر مستقرند ـ بخش عمده ظرفیت کشور را تأمین می‌کردند. مجتمع پتروشیمی آبادان نیز هرچند خارج از ماهشهر قرار دارد، اما به دلیل محدودیت‌های تعمیراتی سال‌های اخیر، امکان فعالیت با ظرفیت کامل را ندارد اما بخشی از نیاز بازار را پوشش می‌دهد. با توجه به آنکه سه مجتمع اصلی تولید PVC یعنی اروند، بندر امام و غدیر همگی در ماهشهر قرار داشته‌اند، توقف یا اختلال در این منطقه، طبیعی است که چالش جدی در تأمین PVC ایجاد کند.

این کارشناس حوزه پتروشیمی بیان کرد: در بخش پلی‌پروپیلن نیز شرایط چندان متفاوت نیست. هرچند پتروشیمی‌های تبریز و امیرکبیر از تولیدکنندگان داخلی این محصول به شمار می‌روند، اما بخش عمده نیاز کشور همواره از واحدهای مستقر در ماهشهر و عسلویه تأمین می‌شد.

وی افزود: مواد دیگری همچون پلی‌کربنات، اپوکسی‌رزین‌ها و طیف متنوعی از مواد شیمیایی ـ از کیمیکال‌ها تا پلیمرها ـ نیز در صنایع پایین‌دستی کاربرد وسیعی دارند و اکنون تولید آن‌ها با چالش روبه‌رو شده است. یکی از مهم‌ترین این موارد، استایرن است؛ ماده‌ای که تولید اصلی آن در عسلویه و توسط پتروشیمی پارس انجام می‌شد و این مجتمع تنها عرضه‌کننده داخلی محسوب می‌شد. متأسفانه این واحد از مدار تولید خارج شده و حتی در صورت فعال بودن پتروشیمی پارس نیز، به دلیل توقف تولید بنزن در پتروشیمی نوری ـ که خوراک اصلی تولید استایرن است ـ  به دلیل حمله به یویلیتی سنترها از مدار تولید خارج شده است.

ستایش نیا درباره مبدأهای احتمالی واردات می‌گوید: با توجه تغییر مسیرهای تأمین واردات و گرانی مواد اولیه؛  بخشی از این محصولات احتمالاً از روسیه و کشورهای عضو CIS تأمین می‌شود، بخشی دیگر از مسیر زمینی پاکستان از مبدأ هند و چین و مقدار محدودی نیز از مرزهای کشورهای عربی وارد کشور می‌شود. همچنین به‌دلیل محاصره دریایی و بستن تنگه هرمز و دشواری تأمین کالا از مسیرهای دریایی با چین تامین بیشتر از سمت دریای خزر و درصورت زمینی بودن از مرز پاکستان و افغانستان انجام خواهد شد.

این کارشنای درباره سطح قیمت دریافتی این محصولات اظهار داشت: به دلیل رشد ارزش جهانی محصولات، این اقلام به‌طور کلی با نرخ بالاتری وارد کشور می‌شوند اما اگر دولت بتواند ارز ترجیحی یا حمایتی در اختیار واردکنندگان قرار دهد و این روند تداوم داشته باشد، واحدهای پتروشیمی فشار قیمتی کمتری را احساس خواهند کرد؛ اما در صورتی که مبنا، نرخ جهانی باشد، با در نظر گرفتن تورم داخلی قیمت‌ها دست‌کم ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش می‌یابد.

او به‌عنوان نمونه به محصول اوره اشاره کرد و گفت: قیمت جهانی آن که پیش‌تر حدود ۳۲۰ دلار بود، اکنون به نزدیک ۷۲۰ دلار رسیده است. بنابراین اگر عرضه در بازار داخلی بر اساس قیمت جهانی انجام شود، افزایش ۳۰ تا ۵۰ درصدی کاملاً قابل انتظار خواهد بود و تنها سیاست‌های کنترلی دولت می‌تواند مانع از این شوک قیمتی شود.

وی درباره احتمال بازگشت پتروشیمی‌های مارون، غدیر و اروند طی دو هفته آینده و تأثیر آن بر واردات گفت: در صورت دریافت یوتیلیتی از فجر انرژی و راه‌اندازی دوباره غدیر و اروند، مشکل تأمین PVC تقریباً به‌طور کامل برطرف می‌شود. همچنین بازگشت مارون ـ تولیدکننده پلی‌اتیلن، MEG، اتیلن‌اکساید و PP ـ می‌تواند بخش مهمی از نیاز بازار را پوشش دهد؛ به‌طوری‌که حدود ۷۰ درصد نیاز پلی‌پروپیلن تأمین شده و وابستگی به واردات این اقلام به‌طور محسوسی کاهش خواهد یافت.

/✍سارا کیادربندسری