به گزارش آرمان آرا،؛ ذخایر جهانی نفت با سرعتی نگران‌کننده در حال کاهش است و به پایین‌ترین سطح خود در هشت سال گذشته نزدیک می‌شود.

در همین راستا بانک گلدمن‌ساکس اعلام کرده است که محدودیت‌های ادامه‌دار در عبور محموله‌های نفتی از تنگه هرمز، روند کاهش ذخایر را تشدید کرده است.

بر اساس برآورد گلدمن‌ساکس، مجموع ذخایر جهانی نفت در حال حاضر معادل ۱۰۱ روز مصرف جهانی است و ممکن است تا پایان ماه مه به ۹۸ روز مصرف کاهش یابد.

این بانک تأکید کرده است که اگرچه انتظار نمی‌رود ذخایر جهانی در تابستان امسال به حداقل سطح عملیاتی برسد، اما سرعت کاهش ذخایر و افت عرضه در برخی مناطق و فرآورده‌های نفتی موجب نگرانی شده است.

در همین حال، گلدمن‌ساکس اعلام کرد ذخایر تجاری جهانی فرآورده‌های پالایشی از جمله بنزین، گازوئیل و سوخت جت از حدود ۵۰ روز مصرف جهانی پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به حدود ۴۵ روز مصرف کاهش یافته است.

به گفته این بانک، ذخایر قابل‌دسترس این فرآورده‌ها نیز با سرعت در حال کاهش بوده و به سطوح بسیار پایین نزدیک می‌شود.

به گزارش آرمان آرا،؛ سازمان کشورهای عرب صادرکننده نفت (اواپک) در بیانیه‌ای اعلام کرد که امارات رسماً تصمیم به خروج از عضویت این سازمان گرفته و این تصمیم از ابتدای ماه مه ۲۰۲۶ اجرایی شده است.

دبیرخانه این سازمان اعلام کرد که این موضوع از طریق نامه‌ای رسمی از سوی سهیل محمد المزروعی، وزیر انرژی و زیرساخت امارات، به رئیس دوره‌ای شورای وزیران اواپک اطلاع داده شده است.

در بیانیه اواپک ضمن قدردانی از نقش فعال امارات در طول سال‌های عضویت، بر سهم این کشور در تقویت همکاری‌های عربی در حوزه نفت و انرژی تأکید شده و آمده است که این سازمان همچنان به تلاش برای توسعه همکاری میان اعضا ادامه خواهد داد.

تصمیم ابوظبی برای خروج از اواپک در حالی اتخاذ شده که این کشور پیش‌تر نیز از سازمان «اوپک» و ائتلاف «اوپک+» خارج شده بود؛ اقدامی که نشان‌دهنده تغییر جهت در رویکرد راهبردی امارات در حوزه انرژی است.

مقامات اماراتی اعلام کرده‌اند که این تصمیم در چارچوب چشم‌انداز بلندمدت اقتصادی و با هدف توسعه صنعت انرژی داخلی اتخاذ شده است. بر اساس این رویکرد، امارات در نظر دارد سرمایه‌گذاری در تولید نفت و گاز را افزایش داده و هم‌زمان جایگاه خود را به‌عنوان تولیدکننده‌ای قابل اعتماد در بازار جهانی انرژی تثبیت کند.

امارات همچنین تأکید کرده است که ثبات بازار جهانی انرژی به وجود عرضه‌ای انعطاف‌پذیر و قیمت‌های متعادل وابسته است و این کشور قصد دارد با افزایش تدریجی و برنامه‌ریزی‌شده تولید، به این هدف کمک کند.

امارات که از سال ۱۹۶۷ به عضویت اوپک درآمده بود، طی دهه‌های گذشته نقشی کلیدی در تنظیم بازار نفت و تقویت گفت‌وگو میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان ایفا کرده است. با این حال، مقامات این کشور معتقدند شرایط کنونی ایجاب می‌کند تمرکز بیشتری بر تعهدات اقتصادی، سرمایه‌گذاری‌های داخلی و پاسخگویی به نیازهای آینده بازار جهانی انرژی داشته باشند.

با وجود خروج از این نهادها، امارات تأکید کرده است که به همکاری‌های بین‌المللی در حوزه انرژی پایبند خواهد ماند و به سرمایه‌گذاری در تمامی بخش‌های زنجیره ارزش انرژی، از نفت و گاز گرفته تا انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های کم‌کربن، ادامه خواهد داد.

به گزارش آرمان آرا،؛ قیمت نفت در معاملات روز جمعه افزایش یافت، زیرا نشانه‌ای از پایان جنگ ایران دیده نمی‌شود و نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه جهانی انرژی همچنان ادامه دارد.

بهای نفت خام برنت با ۸۹ سنت معادل ۰.۸ درصد افزایش به ۱۱۱ دلار و ۲۹ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) نیز با ۳۷ سنت معادل ۰.۴ درصد رشد، در سطح ۱۰۵ دلار و ۴۴ سنت معامله شد.

هر دو شاخص نفتی در مسیر ثبت رشد هفتگی قرار گرفتند؛ به‌طوری‌که نفت برنت تاکنون حدود ۵.۷ درصد و نفت خام آمریکا نزدیک به ۱۱.۷ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند.از طرفی بازارهای جهانی انرژی همچنان تحت تأثیر ادامه درگیری‌ها و نگرانی از اختلال در صادرات نفت منطقه قرار دارند. تحلیلگران می‌گویند تداوم تنش‌ها، ریسک عرضه را افزایش داده و موجب رشد قیمت‌ها شده است.

همچنان یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های بازار، وضعیت تنگه هرمز قلمداد می شود؛ گذرگاهی راهبردی که حدود یک‌پنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور می‌کند. هرگونه محدودیت یا اختلال در این مسیر می‌تواند تأثیر مستقیمی بر قیمت جهانی انرژی داشته باشد.

در همین حال، با وجود اعلام آتش‌بس در تاریخ ۸ آوریل، هنوز پیشرفت محسوسی در مذاکرات برای پایان بحران حاصل نشده است. مقام‌های ایرانی نیز اعلام کرده‌اند نباید انتظار دستیابی سریع به توافق را داشت.هم‌زمان، تهدیدها درباره احتمال حملات جدید آمریکا و ادامه نااطمینانی‌های سیاسی، فضای بازار را همچنان ملتهب نگه داشته است.

کارشناسان معتقدند تا زمانی که چشم‌انداز روشنی برای پایان درگیری‌ها ایجاد نشود و صادرات نفت منطقه به وضعیت عادی بازنگردد، قیمت نفت در سطوح بالا باقی خواهد ماند.

به گزارش آرمان آرا،؛ امارات متحده عربی روز سه‌شنبه اعلام کرد که از اوپک و اوپک‌پلاس خارج می‌شود که ضربه‌ای سنگین به این گروه‌های صادرکننده نفت و عربستان سعودی، در بحبوحه شوک انرژی تاریخی ناشی از جنگ تحمیلی علیه ایران، وارد می‌کند.

خروج مبهوت‌کننده امارات که یکی از اعضای قدیمی اوپک است، می‌تواند باعث ایجاد بی‌نظمی و تضعیف این گروه شود که معمولا به دنبال نشان دادن یک جبهه متحد با وجود اختلافات داخلی بر سر طیف وسیعی از مسائل، از ژئوپلیتیک گرفته تا سهمیه‌های تولید بوده است.

تولیدکنندگان عضو اوپک در خلیج فارس پیش از این به دلیل وضعیت امنیتی پیش آمده پس از تجاوز آمریکایی صهیونی به ایران، برای صادرات از طریق تنگه هرمز با مشکل مواجه بوده‌اند. اما خروج امارات از اوپک، یک پیروزی بزرگ برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، است که این سازمان را به کلاهبرداری از بقیه جهان با افزایش قیمت نفت متهم کرده است.

بر اساس گزارش رویترز، ترامپ همچنین حمایت نظامی آمریکا از خلیج فارس را با قیمت نفت مرتبط دانسته و گفته است که در حالی که آمریکا از اعضای اوپک دفاع می‌کند، آنها با تحمیل قیمت‌های بالای نفت از این موضوع سوءاستفاده می‌کنند.

این اقدام پس از آن صورت گرفت که امارات، یک قطب تجاری منطقه‌ای و یکی از مهمترین متحدان واشنگتن، از کشورهای عربی دیگر به دلیل عدم انجام اقدامات کافی برای محافظت از این کشور در برابر پاسخ ایران به تجاوزگری آمریکایی صهیونی در طول جنگ انتقاد کرد.

پایان ۶ دهه عضویت امارات در اوپک

خبرگزاری دولتی امارات متحده عربی (WAM)، روز سه‌شنبه تایید کرد که این کشور از اول ماه مه از اوپک و اوپک‌پلاس خارج می‌شود و به این ترتیب به حدود شش دهه عضویت در این گروه پایان می‌دهد و سومین تولیدکننده بزرگ خواهد بود که از این گروه خارج می‌شود. این یکی از مهم‌ترین خروج‌ها در تاریخ اوپک است.

ابوظبی مدت‌ها قبل منتظر این اقدام بود. امارات متحده عربی در سال ۱۹۶۷ به اوپک پیوست، اما تنش با عربستان سعودی بر سر سهمیه تولید سال‌هاست که در حال افزایش است.
طبق توافق اوپک پلاس، این کشور تقریبا ۳ میلیون بشکه در روز تولید داشته است، در حالی که ظرفیت تولید آن بالای چهار میلیون بشکه است. شرکت ادنوک در تلاش است تا سال ۲۰۲۷ به پنج میلیون بشکه در روز ظرفیت تولید برسد و این هدف با سهمیه‌هایی که بر اساس دیدگاه شخص دیگری از بازار ساخته شده‌اند، به سختی قابل تطبیق است.

همچنین، جنگ در یمن هر آنچه از صبر دیپلماتیک باقی مانده بود را شکست.

نیروهای سعودی اوایل امسال آنچه را که یک محموله سلاح غیرمجاز مرتبط با امارات متحده عربی به مقصد جنوب یمن می‌نامیدند، رهگیری کردند و سپس با حملات هوایی به بندر مکلا حمله کردند. ابوظبی مسلح کردن جدایی‌طلبان را تکذیب کرد. روابط بین این دو کشور خلیج فارس از آن زمان تاکنون مانند گذشته نبوده است.

سهیل المزروعی، وزیر انرژی امارات متحده عربی، مدتی است که مسیر حرکت را تلگراف می‌کند. او در اواخر سال ۲۰۲۲ گفت: «نفت، هر چقدر هم که از آن دفاع کنیم، در حال کاهش است. فرض اینکه نفت برای همیشه آنجا خواهد بود، خیال‌پردازی است.»

خروج از اوپک، ظرفیت تولید امارات متحده عربی را روی کاغذ آزاد می‌کند، اما بیشتر این ظرفیت در حال حاضر به دلیل محدود ماندن ترانزیت در تنگه هرمز تعطیل شده است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا تخمین می‌زند که تولیدکنندگان خلیج فارس در ماه آوریل روی هم رفته تقریبا ۹.۱ میلیون بشکه در روز تولید خود را متوقف کرده‌اند. امارات متحده عربی نمی‌تواند آنچه را که نمی‌تواند ارسال کند، پمپاژ کند.

پیامدهای بلندمدت‌تر، داستان بزرگ‌ دیگری است. قطر در سال ۲۰۱۹ و اکوادور کمی پس از آن، از اوپک خارج شدند. اندونزی عضویت خود را در سال ۲۰۱۶ به حالت تعلیق درآورد. و آنگولا در سال ۲۰۲۳ از اوپک خارج شد.

اکنون، این گروه یکی از اعضای موسس و سومین تولیدکننده بزرگ خود را از دست می‌دهد، در حالی که عربستان سعودی و روسیه برای حفظ اتحاد بقیه گروه تلاش می‌کنند.

«موسسه بیکر» سال‌ها پیش هشدار داد که خروج امارات متحده عربی «پر سر و صداترین خروج از این گروه تا به امروز خواهد بود و خروج قطر در سال ۲۰۱۹ را تحت الشعاع قرار می‌دهد.»
بر اساس گزارش اویل پرایس، اوپک اختلافات داخلی زیادی شامل جنگ ایران و عراق، فروپاشی ونزوئلا و جنگ قیمت عربستان و روسیه در سال ۲۰۲۰ را پشت سر گذاشته است. رویگردانی اعضای بنیانگذار، مقوله‌ی متفاوتی از مشکل است. اینکه ریاض با جنگ قیمت، مذاکره‌ مجدد یا بی‌تفاوتی بی‌سروصدا واکنش نشان دهد، سؤالی است که در مرحله‌ بعد اهمیت دارد و نشست بعدی اوپک پلاس، نشستی خواهد بود که باید منتظر آن بود.

به گزارش آرمان آرا،؛ دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا اخیرا در ادامه جریان تنش‌ها با ایران در پیامی تهدیدآمیز خطاب به ایران نوشته است: «وقتی شما خطوطی دارید که حجم عظیمی نفت از طریق سیستم شما جریان دارد، اگر به هر دلیلی آن خط بسته شود چون نمی‌توانید به تخلیه نفت در کانتینرها یا کشتی‌ها ادامه دهید – که برای آنها اتفاق افتاده است، آنها به دلیل محاصره کشتی ندارند – اتفاقی که می‌افتد این است که آن خط از درون منفجر می‌شود. هم از نظر مکانیکی و هم در زمین، اتفاقی می‌افتد که منجر به انفجار می‌شود، و آنها می‌گویند فقط حدود سه روز تا وقوع این انفجار فرصت دارند و وقتی منفجر شود، هرگز نمی‌توانید آن را به همان شکل بازسازی کنید. این اتفاق بسیار قدرتمندی است که تا حدودی به طبیعت مرتبط است.»

امیرمیثم نیکفر، کارشناس انرژی و کارشناس نفت در توضیح انواع چاه‌های نفت و نحوه استخراج از آن‌ها توضیح می‌دهد که چاه‌های نفت در دنیا مدل‌های مختلفی دارند و چاه‌های خشکی یک سازوکار و روش برداشت مشخصی دارند، درحالی که چاه‌هایی که در دریا یا آب‌های کم‌عمق حفاری می‌شوند شرایط متفاوتی را تجربه می‌کنند. به گفته او برخلاف تصور عمومی، چاه‌های نفت مثل چاه آب نیستند که صرفاً با نصب یک پمپ بتوان نفت را استخراج کرد و ویژگی‌های فیزیکی نفت، از جمله مایع‌بودن همراه با چگالی و ویسکوزیته بالا، اجازه نمی‌دهد به سادگی آب از مخزن پمپ شود.

او در ادامه با اشاره به تفاوت مخازن نفتی افزود: ما انواع مختلف مخزن نفتی داریم. برخی مخازن حاوی نفت خام نسبتاً خالص هستند که به دلیل ماهیت سیال خود، راحت‌تر به سطح زمین می‌آیند و در مقابل، در بعضی مخازن، نفت با شن و ذرات جامد مخلوط است و حالتی شبیه آسفالت نرم دارد؛ در این موارد، خروج نفت بسیار دشوارتر است. به همین دلیل در برخی چاه‌ها رفتار مخزن به‌گونه‌ای است که انگار یک نوشابه گازدار در زیرزمین داریم و برای خروج، نیاز به ایجاد تلاطم در مخزن است.

انفجار لوله‌ها نظری کاملا عوامانه است

نیکفر توضیح داد: این تلاطم کنترل‌شده در مخزن موجب آزادسازی گاز محلول در نفت یا گاز محبوس در لایه‌های مخزن می‌شود. ترکیب و تعامل این گاز با نفت، مشابه پدیده چاه‌های آرتزین، فشار لازم را برای بالا آمدن خودبه‌خودی نفت فراهم می‌کند. بسیاری از چاه‌ها به این شکل کار می‌کنند و به همین دلیل معمولاً همراه نفت، گاز نیز از چاه خارج می‌شود. نمونه این نوع چاه‌ها در آمریکا، به‌ویژه در تگزاس، بسیار دیده می‌شود .

این کارشناس انرژی با اشاره به اظهارات اخیر ترامپ درباره احتمال انفجار خطوط لوله نفت در صورت عدم فروش نفت، گفت: واقعاً مشخص نیست مشاوران یا کارشناسانی که چنین تحلیل‌هایی را به ترامپ داده‌اند، بر چه مبنای فنی صحبت کرده‌اند. این تصور که اگر نفت فروخته نشود، مخازن پر می‌شود، فشار پشت خطوط لوله بالا می‌رود و در نهایت لوله‌ها منفجر می‌شوند، از نظر فنی اشتباه و کاملاً عوامانه است.

توفیقی اجباری برای اورهال تاسیسات سرچاهی

او افزود: در عمل، زمانی که احساس شود امکان تخلیه نفت تولیدی از طریق صادرات یا ذخیره‌سازی وجود ندارد، یکی از راهکارهای متداول کاهش تولید است و در چنین شرایطی درب چا‌ه‌ها را می‌توان به صورت موقت بست. یعنی سازوکار ایجاد تلاطم و تحریک مخزن متوقف می‌شود، در نتیجه نفت نیز دیگر از چاه خارج نمی‌شود. البته این فرآیند، سازوکار فنی و هزینه‌های خاص خود را دارد و برای راه‌اندازی مجدد باید تلاطم را درچاه ایجاد کرد.

این مدرس دانشگاه اظهار کرد: احتمال نیاز به بستن چاه‌های نفت بسیار پایین است. پالایشگاه‌هایی مانند خلیج فارس، اصفهان و سایر پالایشگاه‌های فعال در کشور توان جذب بخش عمده نفت تولیدی را دارند. بنابراین، شرایطی که در آن عدم فروش نفت باعث تعطیلی چاه‌ها شود، از نظر فنی و عملی بعید است.

نیکفر توضیح داد: حتی اگر فرضاً چنین شرایطی به وجود بیاید، می‌تواند فرصتی اجباری اما مفید در راستای «اورهال» تجهیزات و تاسیسات سرچاهی باشد که سال‌ها به دلیل ملاحظات عملیاتی به تعویق افتاده است.

سارا کیادربندسری/ نفت ما

به گزارش آرمان آرا،؛ اختلال در تنگه هرمز و شکل‌گیری بحران انرژی، بسیاری از کشورها را مجبور به‌ جست‌وجو مسیرهای جایگزین برای دور زدن این گلوگاه کرده است. رویترز در گزارشی نوشته است که پیش از جنگ، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور می‌کرد؛ رقمی که معادل ۱۸ هزار و ۲۵۰ نفتکش در سال است اما حالا به طرز محسوسی کاهش یافته است.
البته تلاش برای یافتن مسیرهای جایگزین به امروز محدود نمی‌شود؛ حتی پیش از آغاز درگیری‌ها نیز برخی کشورها به دنبال راه‌هایی بودند تا وابستگی خود به تنگه هرمز را کاهش دهند. در منطقه قفقاز، کریدور میانی در قزاقستان و آذربایجان به‌عنوان مسیری برای انتقال انرژی از طریق ترکیه به کشورهای اروپایی مطرح شد. در سطحی وسیع‌تر، پروژه دالان اقتصادی هند–خاورمیانه–اروپا نیز به‌عنوان یکی از مسیرهای بالقوه برای جابه‌جایی کالا و انرژی مورد توجه قرار گرفت.
در داخل ایران نیز طی سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای تقویت مسیرهای جایگزین شکل گرفته است؛ نمونه آن توسعه شبکه‌های ریلی و جاده‌ای در استان‌های هرمزگان و سیستان و بلوچستان و آغاز صادرات نفت به چین از مسیر ریلی از جمله اقداماتی است که در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند اما به نظر می‌رسد بعد از جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز و از طرفی محاصره دریایی آمریکا این موضوع با جدیت بیشتری دنبال می‌شود.
احسان موحدیان، کارشناس حوزه انرژی، در گفت‌وگو با ایلنا یادآورشده است که کشورهای عرب حوزه خلیج فارس مدت‌هاست به فکر مسیرهای جایگزین بوده‌اند. او می‌گوید: عربستان خط لوله‌ای از غرب به شرق تا دریای سرخ دارد، امارات مسیر بندر فجیره را ایجاد کرده، هند کریدوری را از حوزه تجارت تا امارات و اسرائیل در دست توسعه دارد که احتمالاً در آینده جدی‌تر خواهد شد، ترکیه نیز به دنبال ایجاد کریدورهای تازه انرژی است و عراق هم برنامه‌هایی در زمینه مسیرهای تبادلاتی در خاک خود در دستور کار دارد.

شبکه‌ای از لوله‌های فرار  

امروز بخشی از این مسیرهای جایگزین مانند  خط لوله شرق–غرب عربستان فعال هستند که این خط لوله به طول هزار و دویست کیلومتر و ظرفیتی نزدیک به هفت میلیون بشکه در روز، نفت خود را به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل می‌کند. از آنجا صادرات از طریق کانال سوئز به اروپا یا تنگه باب‌المندب به سوی آسیا ادامه می‌یابد اما باید در نظر داشت تهدید حملات حوثی‌ها همچنان ریسک امنیتی مهمی محسوب می‌شود. 
در امارات خط لوله حبشان–فجیره به طول تقریبی ۳۷۰ کیلومتر، نفت خام میدان‌های حبشان را بدون عبور از تنگه هرمز مستقیماً به بندر فجیره در دریای عمان منتقل می‌کند. ظرفیت انتقال روزانه این خط بین یک و نیم تا یک‌ونیم میلیون بشکه برآورد شده و هدف اصلی آن ایجاد مسیر صادراتی امن‌تر برای امارات بوده است که یک‌پنجم تجارت جهانی نفت را حمل می‌کند. 
در عراق نیز خط لوله کرکوک–جیحان سال‌هاست به‌عنوان مسیر صادراتی مهم در شمال کشور شناخته می‌شود. بر اساس گزارش وزارت نفت عراق، صادرات فعلی از این مسیر حدود ۱۷۰ هزار بشکه در روز است، اما ظرفیت نهایی آن می‌تواند به بیش از یک‌میلیون و ششصد هزار بشکه برسد.
در ایران نیز خط لوله گوره–جاسک، به طول ۹۹۶ کیلیومتر توان انتقال یک‌میلیون بشکه در روز را دارد، هرچند پایانه نهایی آن هنوز به‌طور کامل تکمیل نشده است.
 
مسیرهای احتمالی و نوظهور منطقه
 
در کنار این مسیرهای فعال، پروژه‌هایی نیز روی میز سیاست‌گذاران قرار دارد یکی از جنجالی‌ترین آن‌ها کانال سلمان است؛ طرحی که نخستین‌بار در سال ۲۰۱۵ مطرح و بلافاصله خبرساز شد. این طرح با هدف اتصال خلیج فارس به دریای سرخ طراحی شد و بودجه مورد نیاز آن در همان زمان بیش از هشتاد میلیارد دلار برآورد شده بود و عربستان و امارات آن را پروژه‌ای راهبردی می‌دانند که می‌تواند نقطه عطفی در جغرافیای انرژی منطقه باشد. 

حالا خبرها به خط لوله عراق–عمان اشاره می‌کند؛ مسیری که از بصره تا بندر دقم امتداد می‌یابد و فعلا در مرحله بررسی اولیه قرار دارد. اجرای این طرح مستلزم احداث خط لوله‌ای زمینی یا زیردریایی بسیار پرهزینه است.
همچنین طرح دیگری به  نام خط لوله عراق–اردن هم در دست بهره‌برداری است که ظرفیت آن یک‌میلیون بشکه در روز پیش‌بینی شده است و مسیر آن از بصره به بندر عقبه در دریای سرخ امتداد می‌یابد؛ پروژه‌ای قدیمی که از دهه ۱۹۸۰ مطرح شد اما به‌علت هزینه‌های بالا و ناامنی سیاسی متوقف ماند. 
در همین میان ایده‌ای از جانب امارات نیز مطرح شده که دور از ذهن است و آن هم ساخت یک کانال میان خلیج فارس و دریای عمان، مشابه کانال‌های سوئز و پاناما که برای تحقق چنین طرحی باید بخشی از رشته‌کوه حجر شکافته شود که هزینه آن به صدها میلیارد دلار خواهد رسید، علاوه بر این بازهم امکان ناامنی آن توسط پهبادهای ایرانی وجود دارد.
 
هزینه گزاف بازآرایی شریان‌های انرژی
 
هر چند ایجاد خطوط لوله و مسیرهای جایگزین گامی ضروری برای کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی است، اما از نظر ظرفیت و هزینه، قابل مقایسه با مسیرهای سنتی دریایی نیست. خطوط لوله نیازمند زیرساخت‌های امنیتی، سرمایه‌گذاری کلان و زمان طولانی برای بهره‌برداری هستند، در حالی که مسیرهای دریایی هنوز هم قدرت اصلی جابه‌جایی حجم انبوه نفت و گاز در جهان را دارند و حتی مسیرهای ریلی نیز نمی‌توانند جایگزین این حجم انتقال شوند. 
تاریخ نشان داده که تجارت همیشه راهش را پیدا می‌کند؛ مسیری که هم امنیت را تضمین کند و هم از نظر اقتصادی توجیه داشته باشد. شاید بحران تنگه هرمز، آغاز فصل تازه‌ای از همین جست‌وجو باشد و باید دید این جست‌وجو می‌تواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد؟ 

به گزارش آرمان آرا،؛ بر اساس گزارش واشنگتن پست نفتکش‌های خالی علی‌رغم محاصره آمریکا وارد بنادر ایران شده‌اند و در حال بارگیری نفت هستند.

واشنگتن پست در گزارشی اختصاصی فاش کرد که علیرغم ادعای مقامات پنتاگون مبنی بر عدم نقض محاصره دریایی، تصاویر ماهواره‌ای و تحلیل کارشناسان حاکی از آن است که نفتکش‌های متعددی در آب‌های ایران مشغول بارگیری نفت بوده و برخی نیز از محدوده محاصره خارج شده‌اند.بر اساس تصاویر ماهواره‌ای که توسط واشنگتن پست بررسی شده، پنج فروند نفتکش خالی در روزهای اخیر وارد آب‌های ایران در خلیج فارس شده و عملیات بارگیری میلیون‌ها بشکه نفت خام را آغاز کرده‌اند.

همزمان در سوی دیگر تنگه هرمز و در خلیج عمان، پنج نفتکش دیگر که پیش‌تر در نزدیکی شرقی‌ترین بندر ایران لنگر انداخته بودند، در تصاویر ماهواره‌ای پایان هفته ناپدید شده‌اند. گفته می‌شود این کشتی‌ها در مجموع حدود ۹ میلیون بشکه نفت حمل می‌کنند و موقعیت فعلی آنها نامشخص است.

واشنگتن پست نوشت یک مقام آمریکایی آشنا با این عملیات که به شرط فاش نشدن نامش صحبت کرده فعالیت مستمر نفتکش‌ها در نزدیکی بنادر ایران را تأیید کرد و گفت نیروهای آمریکایی در حال نظارت بر تعداد «دو رقمی» از شناورها در منطقه محاصره هستند.بر اساس این گزارش؛ تصاویر ماهواره‌ای گرفته شده روز پنج‌شنبه سه نفتکش ایرانی به نام‌های هیلدا ۱ (Hilda 1)، سیلویا آی (Silvia I) و امبر (Amber) در جزیره خارک نشان می‌دهد که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران را انجام می‌دهد.در فاصله حدود ۱۰۰ مایلی، تصاویر ماهواره‌ای نفتکش آرنیکا (Arnica) را نشان می‌دهد که در بندر ماهشهر سوخت کوره بارگیری می‌کند. در همین حال نفتکش یونگ تای (Yong Tai) در بندر عسلویه مشاهده شد که در حال بارگیری یک فرآورده تصفیه شده مشتق از نفت خام است.

به گزارش آرمان آرا،؛ به دلیل اختلالات در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز و تأثیرات آن بر بازارهای جهانی صندوق بین‌المللی پول (IMF) هشدار داد که در صورت ادامه و تشدید درگیری‌ها در منطقه، قیمت نفت ممکن است تا ۱۰۰ درصد و قیمت گاز تا ۲۰۰ درصد افزایش یابد.

این افزایش قیمت‌ها نه تنها بر کشورهای تولیدکننده نفت بلکه بر کشورهای مصرف‌کننده نیز تأثیر خواهد گذاشت.

بر اساس اعلام کارشناسان، هم‌اکنون، آمریکا و بسیاری از کشورهای اروپایی با بحران افزایش قیمت سوخت مواجه هستند که می‌تواند به بروز ناامنی‌های اقتصادی و اجتماعی منجر شود.

تنگهٔ هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرها برای انتقال نفت و گاز به بازارهای جهانی است. هر گونه اختلال در این مسیر می‌تواند عواقب جدی برای عرضه انرژی و قیمت‌های جهانی داشته باشد.
صندوق بین‌المللی پول همچنین هشدار داده است که افزایش قیمت سوخت می‌تواند به بروز بحران‌های انسانی و اقتصادی در بسیاری از کشورها منجر شود.

به گزارش آرمان آرا،؛ قیمت نفت در معاملات روز پنجشنبه بازار جهانی تغییر چندانی نداشت و تحت تاثیر عدم قطعیت درباره عرضه خاورمیانه، روند نزولی قبلی خود را معکوس کرد.

به گزارش ایسنا، قیمت نفت برنت با ۲۶ سنت کاهش، به ۹۴ دلار و ۶۷ سنت در هر بشکه رسید. قیمت نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۱۴ سنت افزایش، به ۹۱ دلار و ۴۳ سنت در هر بشکه رسید. هر دو شاخص نفتی روز چهارشنبه با تغییر اندکی بسته شدند، اما نوسان شدیدی را در طول معاملات تجربه کردند.

تحلیلگران شرکت آی ان جی در یادداشتی در روز پنجشنبه اعلام کردند که جریان تقریبا ۱۳ میلیون بشکه در روز از جریان نفت به دلیل مختل شدن ترافیک در تنگه هرمز، مختل شده است. این تحلیلگران گفتند: «بازار فیزیکی هر روزی که بدون از سرگیری جریان نفت از طریق تنگه هرمز می‌گذرد، محدودتر می‌شود.»

بر اساس گزارش رویترز، اداره اطلاعات انرژی آمریکا روز چهارشنبه اعلام کرد که ذخایر نفت، بنزین و سوخت‌های تقطیری آمریکا هفته گذشته کاهش یافته است، زیرا واردات کاهش یافته و صادرات برای تامین نیازهای کشورهایی که به دنبال منابع جایگزین برای جریان‌های مختل شده هستند، افزایش یافته است.

به گزارش آرمان آرا،؛ بازار‌های آسیایی روز دوشنبه تحت تأثیر افزایش تنش‌ها در خاورمیانه روندی نزولی را تجربه کردند. این تحولات پس از آن رخ داد که مذاکرات میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به درگیری‌ها در منطقه بدون دستیابی به توافق پایان یافت.

گزارش‌ها حاکی است که عدم دستیابی به توافق در مذاکرات اسلام‌آباد نگرانی‌ها نسبت به طولانی‌تر شدن جنگ علیه ایران را افزایش داده و در نتیجه، قیمت نفت با رشد قابل توجهی همراه شده است؛ موضوعی که می‌تواند فشار بر اقتصاد‌های جهانی را تشدید کند.

در همین راستا، قیمت نفت خام پس از پایان مذاکرات بی‌نتیجه و حرکت آمریکا به سمت محاصره تردد دریایی در بنادر ایران، به طور چشمگیری افزایش یافت. نفت «وست تگزاس اینترمدیت» با رشد ۸.۵۴ درصدی به ۱۰۴.۸۲ دلار در هر بشکه رسید و نفت «برنت» نیز با افزایش ۷.۲۷ درصدی، ۱۰۲.۵۱ دلار در هر بشکه معامله شد.

در بازار‌های منطقه، شاخص «نیفتی ۵۰» (Nifty ۵۰) هند با افت نزدیک به ۲ درصد، بیشترین کاهش را در میان شاخص‌های اصلی آسیایی ثبت کرد. در ژاپن نیز شاخص «نیکی ۲۲۵» (Nikkei ۲۲۵) با کاهش ۱.۰۹ درصدی و شاخص «تاپیکس» (Topix) با افت ۰.۶۷ درصدی مواجه شدند.

در کره جنوبی، شاخص «کوسپی» (Kospi) ۱.۲۶ درصد کاهش یافت، در حالی که شاخص شرکت‌های کوچک‌تر «کوسدک» (Kosdaq) با رشد ۰.۲۶ درصدی همراه شد. در استرالیا نیز شاخص «اس‌اندپی/ای‌اس‌ایکس ۲۰۰» (S&P/ASX ۲۰۰) ۰.۵۳ درصد کاهش یافت.

همچنین در چین، شاخص «سی‌اس‌آی ۳۰۰» (CSI۳۰۰) کاهش جزئی ۰.۱۲ درصدی را ثبت کرد و شاخص «هنگ‌سنگ» (Hang Seng) هنگ‌کنگ نیز با ادامه روند نزولی، ۱.۲۲ درصد افت داشت.

در بازار‌های آمریکا نیز معاملات آتی با کاهش همراه بود؛ به‌طوری که شاخص «داوجونز» (Dow Jones) ۵۱۷ واحد معادل ۱.۱ درصد افت کرد و شاخص‌های «اس‌اندپی ۵۰۰» (S&P ۵۰۰) و «نزدک ۱۰۰» (Nasdaq ۱۰۰) نیز به ترتیب ۱.۱ و ۱.۲ درصد کاهش یافتند.

دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا روز یکشنبه در مصاحبه با «فاکس نیوز» ضمن تاکید بر قدرت نظامی آمریکا، از احتمال بستن تنگه هرمز سخن گفت و هشدار داد که در صورت شکست مذاکرات، گزینه‌های سخت‌تری علیه ایران در دستور کار قرار خواهد گرفت.

وی با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز برای تجارت جهانی انرژی، اعلام کرد که ایالات متحده در صورت لزوم می‌تواند این گذرگاه حیاتی را مسدود کند؛ هرچند افزود که اجرای چنین تصمیمی نیازمند زمان و برنامه‌ریزی است. این اظهارات، به‌طور ضمنی از بررسی سناریو‌های پرریسک در سطوح تصمیم‌گیری آمریکا پرده برمی‌دارد.

ترامپ در ادامه، بدون ورود به جزئیات عملیاتی در ادامه تهدید‌های گستاخانه خود هشدار داد که هرگونه اقدام از سوی ایران با پاسخی بسیار سخت‌تر از آنچه تصور می‌شود، مواجه خواهد شد.

در حالی که تنش‌ها میان تهران و واشنگتن به مرحله‌ای حساس رسیده است، ترامپ در این گفت‌وگوی تلویزیونی، رویکردی دوگانه از فشار حداکثری و دیپلماسی مشروط را به نمایش گذاشت؛ رویکردی که بیش از آنکه نشانه‌ای از مصالحه باشد، حاکی از آمادگی برای سناریو‌های تقابلی است.

با وجود این مواضع، رئیس جمهور آمریکا همچنان از امکان توافق با ایران سخن گفت و پیام خود به ایران را چنین خلاصه کرد: «یک توافق خوب انجام دهید؛ این به نفع همه خواهد بود.»

دور دیگری از مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا که از روز شنبه تا شامگاه یکشنبه با میانجی‌گری پاکستان در اسلام‌آباد برگزار شد، پس از حدود ۲۱ ساعت گفت وگوی فشرده به دلیل زیاده خواهی‌ها و خواسته‌های غیرمنطقی آمریکا بدون توافق به پایان رسید. در این دور از گفت‌وگوها، هیأت‌های عالی‌رتبه دو کشور حضور داشتند.

به گزارش آرمان آرا،؛ الجزیره نوشت: ایالات متحده و ایران هفته گذشته دوری از مذاکرات را در سلطنت عمان برگزار کردند که به تهران امکان داد میزان جدیت واشنگتن را ارزیابی کند و طبق اعلام وزارت خارجه ایران، توافق کافی برای ادامه مسیر دیپلماسی نشان داد.

در حالی که تنش و آرایش نظامی میان دو طرف در منطقه تشدید شده است، دو کشور به تبادل تهدیدها و اعلام شروط برای مذاکره ادامه می‌دهند. پایگاه خبری نورنیوز ایران به نقل از علی شمخانی، اعلام کرد که توانمندی‌های موشکی ایران خط قرمز بوده و قابل مذاکره نیست. در مقابل، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در گفت‌وگو با فاکس بیزنس گفت: «ایران می‌خواهد توافق کند و اگر این کار را نکند، کار احمقانه‌ای خواهد بود.»

روزنامه وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داد که ایالات متحده موضوع توقیف نفتکش‌های حامل نفت ایران را برای افزایش فشار بر تهران بررسی کرده، اما از واکنش‌ها و تأثیر آن بر بازارهای جهانی نفت نگران است.

مطالبات اصلی آمریکا از ایران شامل توقف غنی‌سازی اورانیوم ــ که مسیری بالقوه برای ساخت بمب هسته‌ای تلقی می‌شود ــ و همچنین توقف توسعه موشک‌های بالستیک و حمایت از گروه‌های مسلح در منطقه است؛ در حالی که تهران مدت‌هاست هرگونه قصد برای توسعه سلاح هسته‌ای را رد می‌کند.

در چشم‌انداز گسترده‌تر، در ماه دسامبر در نقاط مختلف ایران به دلیل مشکلات اقتصادی درگیری‌هایی رخ داد.

در میانه این تحولات، توجه‌ها به نوسانات قیمت نفت معطوف شده است، به‌ویژه اینکه این درگیری احتمالی در منطقه خلیج فارس رخ می‌دهد؛ منطقه‌ای که یکی از مهم‌ترین مراکز تولید نفت جهان به شمار می‌رود.

در پایان معاملات روز گذشته، قراردادهای آتی نفت برنت ۰.۸۷ درصد افزایش یافت و به ۶۹.۴۰ دلار در هر بشکه رسید. همچنین قراردادهای آتی نفت خام آمریکا ۱.۰۵ درصد رشد کرد و به ۶۴.۶۳ دلار در هر بشکه رسید.

الجزیره نت در این گزارش، سناریوهای احتمالی رویارویی میان ایران و آمریکا و تأثیر آن بر قیمت نفت را بررسی می‌کند.

سناریوهای تشدید تنش

در سناریویی که شامل حملات نظامی مستقیم میان آمریکا (و احتمالاً اسرائیل) و ایران باشد ــ از جمله هدف قرار دادن تأسیسات نفتی ــ مرکز سیاست انرژی جهانی دانشگاه کلمبیا پیش‌بینی کرده است که قیمت‌ها با شوک شدیدی روبه‌رو خواهند شد؛ زیرا هم منابع تولید و هم مسیرهای انتقال آسیب خواهند دید.

با این حال، این مرکز معتقد است که به دلیل وفور عرضه در بازار و سطح پایین کنونی قیمت‌ها، اثر این شوک ممکن است نسبتاً محدود باشد.

برخی تحلیلگران بانکی از جمله بانک «بارکلیز» پیش‌بینی کرده‌اند که در صورت هدف قرار گرفتن مقامات ایران توسط حملات آمریکا و/یا اسرائیل، قیمت نفت در کوتاه‌مدت از حدود ۶۵ دلار به محدوده ۸۰ دلار در هر بشکه افزایش خواهد یافت.

اما اگر پاسخ ایران نمادین باشد ــ احتمالاً تأثیر قیمتی محدود و ناپایدار خواهد بود و بین ۳ تا ۴ دلار در هر بشکه افزایش می‌یابد.

سناریوی توافق

به گفته مرکز یادشده، محتمل‌ترین سناریو این است که ترامپ از توسل به نیروی نظامی خودداری کرده و به دنبال دستیابی به «توافقی» جدید با ایران درباره برنامه‌های هسته‌ای و موشکی بالستیک آن باشد؛ توافقی که شامل بازرسی‌های آمریکایی و حذف اورانیوم غنی‌شده باشد‌‌.

توقف صادرات نفت ایران

بلومبرگ نیو انرژی فایننس پیش‌بینی می‌کند که در صورت عدم بروز تحولات مرتبط با ایران، متوسط قیمت نفت برنت در سال ۲۰۲۶ به ۵۵ دلار در هر بشکه کاهش یابد. اما اگر تنش‌ها تشدید شده و صادرات نفت ایران به طور کامل متوقف شود ــ سناریویی که این نهاد آن را بعید می‌داند ــ ممکن است متوسط قیمت برنت در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به ۷۱ دلار برسد.

اگر این اختلال تا پایان سال ۲۰۲۶ ادامه یابد، متوسط قیمت در سه‌ماهه چهارم همان سال ممکن است به ۹۱ دلار در هر بشکه برسد.

ایران پنجمین تولیدکننده بزرگ نفت خام در ائتلاف اوپک پلاس است و روزانه حدود ۳.۳ میلیون بشکه تولید می‌کند. بلومبرگ نیو انرژی فایننس معتقد است که قیمت‌های کنونی تنها منعکس‌کننده «حق بیمه جنگ» محدودی در حدود ۴ دلار در هر بشکه است.

حق بیمه ریسک جنگ

رویدادهای شوک‌آور خارجی معمولاً در کوتاه‌مدت تأثیر قابل‌توجهی بر قیمت نفت دارند. در جریان جنگ روسیه و اوکراین، «حق بیمه جنگ» از سال ۲۰۲۱ و همزمان با آغاز استقرار نیروهای روسیه در مرز اوکراین وارد قیمت‌ها شد.

جزئیات:

بلومبرگ نیو انرژی فایننس برآورد می‌کند که حق بیمه جنگ ضمنی در قیمت نفت برنت بلافاصله پس از آغاز جنگ در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ به ۳۱ دلار در هر بشکه رسید.

این رقم در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۲ و همزمان با اعمال تحریم‌ها و ممنوعیت واردات نفت روسیه توسط اروپا به ۴۷ دلار در هر بشکه افزایش یافت.

از آن زمان، با یافتن خریداران جدید برای نفت روسیه، این حق بیمه کاهش یافت.

تا پایان سال ۲۰۲۵، عملاً اثر قابل‌توجهی از حق بیمه جنگ در قیمت‌ها مشاهده نمی‌شد.

در حال حاضر نیز تنها حق بیمه محدودی در قیمت نفت وجود دارد.

اگر خطر اختلال در جریان نفت افزایش یابد، احتمالاً این حق بیمه مجدداً افزایش خواهد یافت.

با این حال، زمینه کلی اهمیت دارد. ایران نسبت به روسیه نفت کمتری تولید می‌کند، بنابراین تأثیر احتمالی آن بر جریان جهانی نفت کمتر از آن چیزی است که در مورد روسیه نگران‌کننده بود. همچنین بازار نفت در کوتاه‌مدت با مازاد عرضه روبه‌روست.

بلومبرگ نیو انرژی فایننس پیش‌بینی می‌کند که در سال ۲۰۲۶ عرضه به طور متوسط ۳.۲ میلیون بشکه در روز بیش از تقاضا باشد.

بر این اساس، بازار نفت ممکن است تا حدی بتواند اختلالات عرضه را تحمل کند، بسته به میزان این اختلال.

سناریوی بستن تنگه هرمز

اما رویداد استثنایی که می‌تواند وضعیت را کاملاً تغییر دهد، بستن تنگه هرمز است.

در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز از این تنگه عبور کرده است؛ یعنی نزدیک به ۲۰ درصد از مصرف جهانی مایعات نفتی.

اگر این گذرگاه حیاتی دچار اختلال یا محاصره شود، احتمالاً حق بیمه جنگ در قیمت نفت به‌شدت افزایش خواهد یافت.

۱۳۰ دلار

نبیل المرسومی، کارشناس امور نفت، می‌گوید در صورت بروز درگیری، ایران ممکن است تأسیسات نفتی در منطقه را هدف قرار دهد که می‌تواند عرضه نفت منطقه را تقریباً به نصف کاهش دهد و حتی بدون بستن تنگه هرمز نیز قیمت‌ها را به بالای ۱۰۰ دلار برساند.

به گفته او در گفت‌وگو با الجزیره نت، اگر ایران تنگه هرمز را ببندد، یک‌چهارم عرضه جهانی نفت و یک‌پنجم عرضه جهانی گاز متوقف خواهد شد و این امر می‌تواند شوک بزرگی به بازار انرژی وارد کند و قیمت هر بشکه نفت را به ۱۳۰ دلار برساند.

با این حال، وی محتمل‌ترین سناریو را دستیابی به توافق هسته‌ای می‌داند که می‌تواند بین ۵۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه به صادرات نفت ایران ــ که هم‌اکنون حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز است ــ بیفزاید.

او معتقد است افزایش صادرات نفت ایران می‌تواند قیمت نفت برنت را به زیر ۶۰ دلار و نفت آمریکا را به زیر ۵۳ دلار در هر بشکه کاهش دهد.

همچنین احتمال دیگری وجود دارد و آن اینکه وضعیت بدون تغییر باقی بماند، اگر آمریکا حمله‌ای محدود و سریع مشابه حمله اخیر انجام دهد؛ در این صورت قیمت نفت برنت ممکن است به ۸۰ دلار افزایش یابد و سپس به سطوح فعلی بازگردد؛ تحلیلی که هاشم عقل، تحلیلگر بازار نفت، در گفت‌وگو با الجزیره نت مطرح کرده است.

به طور کلی، پیش‌بینی‌ها به عواملی مانند موفقیت مذاکرات هسته‌ای و میزان تأثیر حملات بر تنگه هرمز بستگی دارد و ممکن است بر اساس تحولات ژئوپلیتیکی تغییر کند.

منابع: الجزیره + بلومبرگ + رویترز

به گزارش آرمان آرا،؛ گارد ساحلی هند روز گذشته سه نفتکش که تحت تحریم های آمریکا بودند را به جرم فعالیت‌های غیرقانونی مانند فروش نفت ارزان قیمت و قاچاق نفت، در آب‌های بین‌المللی در نزدیکی شهر بمبئی توقیف کرد.

صفحه رسمی گارد ساحلی هند با انتشار تصاویری مربوط به توقیف سه نفتکش، در ایکس نوشت: در تاریخ ۶ فوریه ۲۰۲۶، گارد ساحلی هند طی یک عملیات دقیق و هماهنگ دریایی–هوایی، یک شبکه بین‌المللی قاچاق نفت را متلاشی کرد.

این باند با سوءاستفاده از انتقال نفت در میانه دریا و در آب‌های بین‌المللی، نفت ارزان را از مناطق درگیر جنگ به نفتکش‌ها منتقل می‌کرد و از پرداخت عوارض و حقوق قانونی کشورهای ساحلی فرار می‌نمود.

گارد ساحلی هند با اتکا به پایش‌های فناورانه و تحلیل الگوهای داده‌ای، موفق شد سه شناور مشکوک را در حدود ۱۰۰ مایل دریایی غرب بمبئی رهگیری کند. بازرسی‌های مستمر، تطبیق داده‌های الکترونیکی و بازجویی از خدمه، شیوه عمل این شبکه و ارتباط آن با یک شبکه هدایت‌کننده جهانی را آشکار ساخت.

این شناورها که به تغییر مکرر هویت خود شهرت دارند، جهت انجام اقدامات قانونی بیشتر به سمت بمبئی اسکورت شده‌اند؛ اقدامی که بار دیگر نقش هند را به‌عنوان تأمین‌کننده امنیت دریایی و پاسدار نظم بین‌المللی مبتنی بر قواعد، برجسته می‌کند.